Skip to main content
فهرست مقالات

تأثیر گلستان سعدی بر ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (16 صفحه - از 21 تا 36)

میرزا حبیب اصفهانی (1312/1311-1251هـ .ق) در ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی، میراث نویسندگی سنتی فارسی را به داستان‌نویسی جدید انتقال داده است. شیوۀ نگارش میرزا حبیب در این ترجمه -که متن‌های گوناگون در آن حضور دارند - به گونه ‌ای است که گویی متن های گذشته در این آخرین شعلۀ نثر سنتی، با هم همنوایی بزرگی را بر پا کرده اند. در این میان آثار سعدی به‌ویژه گلستان، حضوری چشمگیرتر دارد. از این‌رو، نگارندگان به بررسی روابط بینامتنی این اثر با گلستان سعدی بر مبنای نظریۀ «ترامتنیت» «ژرار ژنت» در سه سطح بینامتنیت صریح، بینامتنیت پنهان(غیرصریح) و بینامتنیت ضمنی و هم‌چنین بیش‌متنیت پرداخته‌اند. میزان ارجاعات ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابا به گلستان و وام‌گیری-های میرزاحبیب از این اثر، نقش زبان و اسلوب بیانی سعدی را در شکل‌گیری شیوۀ نگارش و طرز بیان میرزا حبیب آشکار می سازد. این نگرش در حقیقت پاسخ به این فرضیه است که می توان نثر معاصر را دنبالۀ نثر سنتی دانست و پیوندهای زبانی و بیانی متون کلاسیک را با متون معاصر مشخص کرد. میرزا حبیب اصفهانی (1312/1311-1251هـ .ق) در ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی، میراث نویسندگی سنتی فارسی را به داستان‌نویسی جدید انتقال داده است. شیوۀ نگارش میرزا حبیب در این ترجمه -که متن‌های گوناگون در آن حضور دارند - به گونه ‌ای است که گویی متن های گذشته در این آخرین شعلۀ نثر سنتی، با هم همنوایی بزرگی را بر پا کرده اند. در این میان آثار سعدی به‌ویژه گلستان، حضوری چشمگیرتر دارد. از این‌رو، نگارندگان به بررسی روابط بینامتنی این اثر با گلستان سعدی بر مبنای نظریۀ «ترامتنیت» «ژرار ژنت» در سه سطح بینامتنیت صریح، بینامتنیت پنهان(غیرصریح) و بینامتنیت ضمنی و هم‌چنین بیش‌متنیت پرداخته‌اند. میزان ارجاعات ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابا به گلستان و وام‌گیری‌های میرزاحبیب از این اثر، نقش زبان و اسلوب بیانی سعدی را در شکل‌گیری شیوۀ نگارش و طرز بیان میرزا حبیب آشکار می سازد. این نگرش در حقیقت پاسخ به این فرضیه است که می توان نثر معاصر را دنبالۀ نثر سنتی دانست و پیوندهای زبانی و بیانی متون کلاسیک را با متون معاصر مشخص کرد.

خلاصه ماشینی:

"پیوند ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی با گلستان در قالب کدام یک از شیوه‌های بینامتنی صورت گرفته است؟ بررسی ردپای زبان سعدی در ترجمۀ فارسی «سرگذشت حاجی بابای اصفهانی» به عنوان اثری شاخص در عصر قاجار و حلقۀ ارتباط نویسندگی سنتی و مدرن فارسی، این امکان را فراهم می‌آورد که نقش آثار اصیل و برجسته سنتی در پایه ریزی نثر جدید فارسی آشکارتر گردد. بررسی جنبه‌های زبانی و سبکی اثر نیز بدون توجه به حضور دیگر آثار در ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابا و روابط بینامتنی آن صورت گرفته است؛ از این رو، در باب پیشینۀ پژوهش حاضر، به جز اشارۀ کوتاه خدابنده به تأثیرپذیری و تقلید غیر مستقیم ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی از گلستان سعدی (خدابنده، 1386: 11) و بیان مختصرتر بهار در سبک‌شناسی در باب تقلید نثر حاجی‌بابای اصفهانی «در سلاست و انسجام و لطافت و پختگی» از گلستان (بهار، 1355: 3/ 366)، مطلب تازه‌ای به دست نیامد. براساس تقسیم‌بندی سه گانۀ ژنت از بینامتنیت5، حضور گلستان در ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی، در قالب این سه دسته قابل بررسی است: 4-1 بینامتنیت صریح و اعلام‌شده: در این حالت، میرزاحبیب همزمان با نقل گفته‌ها، بر بیان نام گوینده نیز تأکید می‌ورزد؛ نقل قول‌ها مستقیم است و میرزا حبیب تلاشی برای پنهان ساختن مرجع کلام ندارد. تأکید بر روابط بینامتنی نثر میرزا حبیب با گلستان سعدی به هیچ‌وجه دلیلی بر نفی روابط بینامتنی آن با دیگر آثار نیست؛ چنان که در همین پژوهش نیز نمونه‌هایی از حضور اشعار دیگر شاعران در ترجمۀ سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی ارائه شده است."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.