Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی زمینه و منشأ اندرزهای شاهنامه

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (21 صفحه - از 115 تا 135)

کلیدواژه ها :

شاهنامه ،فردوسی ،پند ،اندرز ،Ferdowsi ،ادبیات تعلیمی ،advice ،counsel ،shahnamehادبیات تعلیمی ،مآخذ اندرزها

کلید واژه های ماشینی : شاهنامه ، فردوسی ، پند ، اندرزهای شاهنامه ، پند و اندرز ، فارسی ، اندرزنامه‌های ، خرد ، داستان ، رودکی

توجه به اندرز و اندرزگویی در ایران قدمتی به درازای تاریخ دارد، به‌طوری‌که در میان قدیمی‌ترین آثار باقی‌مانده از ایران باستان، می‌توان شاهد حضور پندها و اندرزها بود. <br> این سنت در دوران اسلامی ادامه یافته و به موجودیت خود تا روزگار ما نیز ادامه داده است و در این مسیر تقریبا طولانی، بسیاری از ادیبان و بزرگان ایرانی بدان روی آورده و در این زمینه آثاری گرانقدر از خود به یادگار نهاده‌اند. <br> یکی از بزرگترین شاعران ادبیات فارسی که به مقولۀ پند و اندرز توجه خاصی داشته، ابوالقاسم فردوسی است، وی در شاهنامه برای پند و اندرز جایگاه ویژه‌ای قائل شده و ابیات شیوا و پر مغز فراوانی را در این زمینه از خود به یادگار نهاده است که از دیرباز مورد استقبال عامۀ مردم قرار گرفته‌اند، و این البته جدای از اندرزهای بی‌شماری است که در متن داستان‌های شاهنامه وجود دارد و از زبان شخصیت‌ها بیان می‌شوند. <br>این تحقیق بیش از هر چیز دیگری می‌کوشد تا آبشخورهای فکری پاره‌ای از اندرزهای شاهنامه را بر ما معلوم گرداند و در این راستا شماری از کتاب‌ها و اندرزنامه‌های پهلوی نظیر اندرزهای آذرباد مارسپندان، جاویدان خرد، پندنامه‌ی بزرگمهر و اشعار چند شاعر ماقبل فردوسی همچون رودکی به عنوان منابع تأثیرگذار بر اندرزهای شاهنامه معرفی شده‌اند. توجه به اندرز و اندرزگویی در ایران قدمتی به درازای تاریخ دارد، به‌طوری‌که در میان قدیمی‌ترین آثار باقی‌مانده از ایران باستان، می‌توان شاهد حضور پندها و اندرزها بود. این سنت در دوران اسلامی ادامه یافته و به موجودیت خود تا روزگار ما نیز ادامه داده است و در این مسیر تقریبا طولانی، بسیاری از ادیبان و بزرگان ایرانی بدان روی آورده و در این زمینه آثاری گران‌قدر از خود به یادگار نهاده‌اند. یکی از بزرگترین شاعران ادبیات فارسی که به مقوله‌ پند و اندرز توجه خاصی داشته، ابوالقاسم فردوسی است. وی در شاهنامه برای پند و اندرز جایگاه ویژه‌ای قایل شده و ابیات شیوا و پر مغز فراوانی را در این زمینه از خود به یادگار نهاده است که از دیرباز مورد استقبال عامه‌ی مردم قرار گرفته‌ است؛ این البته جدا از اندرزهای بی‌شماری است که در متن داستان‌های شاهنامه وجود دارد و از زبان شخصیت‌ها بیان می‌شود. این تحقیق بیش از هر چیز دیگری می‌کوشد تا آبشخورهای فکری پاره‌ای از اندرزهای شاهنامه را بر ما معلوم گرداند. در این راستا شماری از کتاب‌ها و اندرزنامه‌های پهلوی نظیر اندرزهای آذرباد مارسپندان، جاویدان خرد، پندنامه‌ بزرگمهر و اشعار چند شاعر پیش از فردوسی همچون رودکی به عنوان منابع تأثیرگذار بر اندرزهای شاهنامه معرفی شده‌اند.

خلاصه ماشینی:

"368 هجری = 978 میلادی) و دومین ناظم شاهنامه، از دیگر شاعرانی است که به نظر می‌رسد فردوسی به طرز شعری وی نظر داشته و از مضامین مندرج در اشعار وی اقتباس‌هایی نیز کرده است؛ در زیر به دو نمونه از مضامین مشترک اندرزی دو شاعر اشاره شده است: بـه جـای هـر بـهـی، پـاداش نـیـکـی به جــای هــر بــدی، پـادافــراهــی (لازار،1342: 2/167) فردوسی این مضمون را این‌گونه بیان می‌کند: نـگـر تـا چــه گفـتـه‌ست مـرد خـرد کـه هـر کـس کـه بـد کـرد کیـفر بـرد (5/ 444) در سفارش به راستی و پرهیز از ناراستی: بــه هــر کـار از راسـتــی یـاد کــندو کـار اســت بـیــداد و نـاراسـتــی بـــرو تــا تــوانی هـمــه داد کـــنکـه در کــار مــرد آورد کــاسـتـــی (لازار، 1342: 2/171) که همسو و مطابق است با این ابیات از شاهنامه: هـمــه راستـی کــن کــه از راسـتـی هـمـه راسـتــی بــایــد و مــردمــی بـپـیـچـد سـر از کــژی و کـاستـــی (5/ 466) ز کــژی و از آز خــیـــزد کــمـــی (5/ 520) نتیجه‌ در این تحقیق، در حوزه‌ی اول، سعی شد تا با ذکر نمونه‌هایی، تأثیرپذیری اندرزهای شاهنامه از برخی متون پهلوی نشان داده شود و در این میان از چند متن پهلوی که بیشتر جزء اندرزنامه‌های این زبان به شمار می‌روند نام برده شد، متون و آثاری نظیر یادگار زریران، مینوی خرد، پندنامه‌ بزرگمهر، اندرز آذرباد مارسپندان، جاویدان خرد و...."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.