نظریه ذره از فلاسفه یونان تا متکلمان مسلمان - پایگاه مجلات تخصصی نورSkip to main content
فهرست مقالات

نظریه ذره از فلاسفه یونان تا متکلمان مسلمان

نویسنده:

ISC (17 صفحه - از 153 تا 169)

کلیدواژه ها :

نظریه ذره ،متکلمان اسلامی ،جوهرفرد ،فلاسفه یونان

کلید واژه های ماشینی : نظریه ذره از فلاسفه یونان ، نظریه ذره ، اتم ، متکلمان ، جسم ، دموکریتوس ، خلاء ، جوهر فرد ، جزء لایتجزا ، حرکت

نظریه ذره یا جوهر فرد حاصل تحقیقهای نخستین فیلسوفان طبیعی یونان باستان است ؛ از جمله لوکیپوس و دموکریتوس که آن را پرورانده اند. اعتقاد به اجزاء بنیادی و خلاء در جسم اساس این نظریه است . این اجزاء بلحاظ تعداد و شکل نامتناهیند و از حرکت همیشگی و جسمیت برخوردار بوده و نفوذناپذیرند. تجمع و تفرق آنها سبب کون و فساد میگردد و بازآرایی آنها بر اثر حرکت ، دگرگونی را بدنبال دارد. ولی ارسطو و پیروان او بدلیل تفاوت دیدگاه فلسفیشان با فلاسفه یونان باستان ، این نظریه را رد کرده اند. در این میان ، برخی از متکلمان اسلامی بدنبال علت پیدایش هستی ، این نظریه را پذیرفته اند؛ گرچه در آن تغییراتی اعمال کرده اند از جمله اینکه ابدیت آنها و متناهی دانستن اینگونه اجزاء و تاکید بر آن را رد کرده اند. اما برخی مانند نظّام به مخالفت با جزء لایتجزا برخاستند. با وجود این ، نظریه ذره با پیشرفت دانش تجربی طی سه سده اخیر قوت گرفت و آثار فراوانی از جمله پیدایش و پیشرفت شگفت انگیز فیزیک کوآنتوم و شیمی نوین را در برداشته است .

خلاصه ماشینی:

"(٢٩) فخر رازی شبیه این اختلاف را به پیروان دموکریتوس نیز نسبت داده است با این تفاوت که پیروان دموکریتوس همگی جزء تجزیه ناپذیر را دارای شکل میدانند و با توجه به تأکیدی که بر بساطت آن اجزاء دارند بیشتر کروی بودن را به آنها نسبت میدهند؛ گرچه برخی از ایشان جهت رهایی از قول به خلاء (٣٠) آنها را بصورت مکعب ، مثلث یا مضلع دانسته اند. شیخ مفید دربارة پدید آمدن اجسام معتقد است که از پیوستن ذرات به یکدیگر ١٦٤با تعداد هشت تایی و در سه بعد اجسام پدید می آیند و میتوان چنین نتیجه گرفت که اگر هشت ذره برای ساختن یک جسم سه بعدی لازم باشد خود ذرات دارای سه بعد نیستند، حال آنکه شیخ مفید معتقد است ذره ها دارای مساحت هستند و این در عین آنکه نوعی تناقض گویی در بیان وی میباشد، اختلاف عقیدة ایشان را نیز با نظر فخر رازی در باب بیشکل بودن ذرات نشان میدهد. با بررسی علم فیزیک میتوان به این نتیجه رسید که گرچه در فیزیک کلاسیک قرن هفدهم میلادی به نظریه دموکریتوس و امثال وی بها داده شده و آن را بعنوان منبعی برای دانشهای تجربی نوین مانند فیزیک و شیمی قرار دادند، اما در قرن بیستم میلادی با پیدایش فیزیک کوآنتوم و طرح بحث معرفت شناسی ، نظریه فخررازی و برخی دیگر از متکلمان اسلامی همچون نظریات نظام درباره جوهر فرد قوت گرفت ."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.