Skip to main content
فهرست مقالات

حقوق فکری در آینه فقه و حقوق

نویسنده:

(13 صفحه - از 47 تا 59)

کلیدواژه ها :

قانون ،مشروعیت ،حقوق فکری ،اسناد بین المللی ،مالکیت معنوی

کلید واژه های ماشینی : حقوق ، مالکیت معنوی ، مال ، مشروعیت حقوق فکری ، حقوق مالکیت معنوی ، حقوق فکری در آینه فقه ، حقوق فکری ، اختراع ، قانون ، قانون ثبت اختراعات

مالکیت معنوی یا حقوق فکری یکی از مسائل نوین و مهم حقوق خصوصی است که امروزه از جایگاه ویژه ای برخوردار است به گونه ای که در دوره تحصیلات تکمیلی رشته حقوق یکی از شاخه های مهم تلقی می گردد و از لحاظ تبادل اقتصادی برای کشورها در آمد زیادی حاصل و سرمایه زا و پردرآمد است . مالکیت معنوی یا فکری، به طور کلی همان حقوق ناشی از تراوش و یافته ٔ فکری بشر است . در مورد مشروعیت حقوق فکری بین علماء اختلاف نظر وجود دارد؛ گروهی مشروعیت آن را به خاطر دلایلی نپذیرفته اند و در مقابل گروهی موافق مشروعیت حقوق فکری هستند؛ اما با مداقه در مبانی فقهی از جمله قاعده لاضرر و قاعده حفظ نظام می توان به مشروعیت حقوق فکری پی برد. با این وجود از لحاظ حقوقی با نگاه در اسناد بین المللی و حقوق داخلی در جهت حفظ و حمایت آن ، قوانین و رویه های متعددی در زمینه های مختلف قابل ملاحظه است که این نشان دهنده جایگاه این پدیده در حقوق موضوعه و داخلی است . نظر به اهم بودن این موضوع در جهان و حقوق ایران ، سعی شده در این نوشتار به مفهوم و تعریف حقوق فکری و جایگاه آن در فقه و حقوق داخلی نگریسته شود.

خلاصه ماشینی:

"بعضی به جای معنوی، فکری را به کار برده اند که معنای این واژه بدیهی و واضح است یعنی آنچه حاصل تفکر واندیشه و ذوق خلاق انسان باشد با این توضیح تعاریف گوناگون از مفهوم مالکیت معنوی یا حقوق فکری ذکر شده است عبارتند از: ــ دکتر صفایی در تعریف آن مقرر می دارد:" حقوقی که دارای ارزش اقتصادی و قابل داد و ستد بوده اما موضوع آنها شی معین مادی نیست بلکه فعالیت و اثر فکری انسان است "(صفایی، ١٣٧٩: ٣٠٩) ــ دکتر کاتوزیان می نویسند:"حقوق معنوی، حقوقی است که به صاحب آن اختیار انتفاع انحصاری از فعالیت و فکر و ابتکار انسان را می دهد برای مثال حقی که تاجر و صنعتگر نسبت به نام تجارتی یا شکل خاص و علامت کالاها و فراورده های خود دارد یا حقی که نویسنده اثر ادبی یا مخترعی نسبت به آن اثر و اختراع پیدا می کند، حق معنوی است . ــ همان طور که مشخص شد محققان در عنوان حقوق معنوی قائل به اختلاف بودند و تعاریف گوناگونی از این حق داشتند اما به نظر حقوق فکری عنوانی صحیح تر می باشد و به زبان ساده و دقیق این پدیده به حقوقی گفته می شود که نشات گرفته از تراوش های ذهنی و فکری بشر حاصل می گردد گفته می شود که مهمترین این حقوق عبارتند از حق تألیف ، حق اختراع و غیره ــ با تبیین فقهی موضوع معلوم گردید که علما در مشروعیت چنین حقی قائل به اختلاف شده اند اما به نظر با توجه به اهمیت موضوع و بر اساس احکام اولیه و ثانویه (از جمله قاعده اختلال نظام و لا ضرر) می توان استنباط نمود که این حق جزء حقوق مشروع قلمداد می شود و باید قوانینی در این مورد وضع گردد تا از حقوق آنها حمایت گردد و مورد سوءاستفاده دیگران واقع نگردد."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.