Skip to main content
فهرست مقالات

انتظار موعود در منظومۀ فکری داریوش شایگان

نویسنده:

علمی-ترویجی (حوزه علمیه)/ISC (22 صفحه - از 59 تا 80)

کلیدواژه ها :

اسطوره زدایی ،بت های ذهنی ،سنت و ایدئولوژی ،افسون زدگی ،بازگشت به شرق ،انتظار موعود

کلید واژه های ماشینی : مدرنیته ، مدرن ، سنت ، انتظار طرح اندیشۀ موعود ، هویت ، غرب ، بت‌های ذهنی و خاطرۀ ازلی ، تفکر ، انسان ، روح

آیا مفهوم انتظار موعود، « مقاله پیش رو با این پرسش به جریان افتاده که در مسیر پاسخ به این »؟ جایگاهی در منظومۀ فکری شایگان خواهد یافت سوال، ابتدا با روش توصیفی _ تحلیلی، طرحی مستند را از سیر اندیشۀ شایگان ارائه کرده و در ادامه با تمرکز بر حفره ها و کاستی های اندیشۀ او، انتظار طرح اندیشۀ موعود را در این منظومۀ فکری نشان می دهیم. اجما لا به نظر می رسد شایگان با پذیرش مدرنیته و ضمن گرایش همزمان به نگرش اشراقی، در پی جبران اصلی ترین کاستی دنیای مدرن، یعنی رنلا باختگی و دست ساخته شدن معنویت، برآمده است. اما نوسان موجود در مبانی معرفتی او، نتایج ارائه شده از سوی این متفکر را از حد توصیه و تعارف فراتر نبرده است. با این حال، رجوع شایگان به مفهوم انتظار _ به عنوان یک چشم انداز دینی، عرفانی، اخلاقی و اجتماعی _ فرضی است که تحقق آن، ضمن سازواری با سایر اجزاء اندیشۀ شایگان، زبان او را برای سرن گفتن با مراطبین خود گویاتر کرده و طرح ارائه شده از جان وی را پربارتر خواهد ساخت.

خلاصه ماشینی:

"(همو: 172) اما جالب این‌جاست که شایگان در کتاب بت‌های ذهنی و خاطرۀ ازلی، تاکید می‌کند که منظور ابن رشد از حقیقت دوگانه، تفاوت معنای ظاهری و باطنی بوده است(شایگان، 1388(الف): 44) و ابن‌الرشد هرگز مدعی این نبوده است که دو نتیجۀ متناقض ممکن است در آن واحد حقیقی باشد یکی برای علم و فلسفه و دیگری برای دین و ایمان. (همو: 123) تمام تحول و تفکر جدید را بی‌اعتبار کرد به طوری که آقای داوری یک مقاله نوشت به نام هنر شیطانی و هنر رحمانی، که تمام تحولاتی که از رنسانس به بعد در دنیا شده، شیطانی بود، شما اگر این‌طوری فکر کنید که آقای فردید هم فکر می‌کرد و می‌گفت در واقع حقوق بشر سانسوری است که نفس اماره از نفس مطمئنه می‌کند، پس دز این صورت تمام این تحولات و مدرنیته و قانون و حقوق بشر همه بی‌معناست، یعنی اومانیسم بی‌معناست و اگر همۀ این‌ها بی‌معنی شود چه می‌ماند؟ (حقدار، 1382: 175- 174) شایگان در کتاب نگاه شکسته هم به فیلسوف مایی اشاره دارد، که با نوای هایدگری خویش از فراموش کردن وجود در شبکۀ موجودات سخن گفته و به هنر شیطانی غرب و هنر رحمانی مطلوب و در آستانۀ ولادت اشاره کرده است. (شایگان، 1387(الف): 486- 485) این‌چنین است که شایگان با پذیرش مدرنیته به عنوان یک منظومۀ رهایی‌بخش و تمدن‌ساز و در عین وفاداری به اکسیر جان‌نواز روح (در معنای دینی و عرفانی آن)، به ساکنان هر دو جهان سنت و مدرنیته، که پیش‌تر آن‌ها را در تقابلی خانمان‌سوز شناخته بود، توصیه می‌کند که قدر مواهب رقیب را دانسته و با کنار هم نشاندن دستاوردهای علمی، تاریخی، هنری و معنوی خود و رقیب در جوار هم، به هویت چهل تکه و تفکر سیار خوش‌آمد بگویند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.