Skip to main content
فهرست مقالات

مطالعه تطبیقی فرم نقشمایه های چهار محراب دوره ایلخانی در استان اصفهان (اولجایتو، مقبره پیربکران، مسجدجامع اشترجان، مسجدجامع هفتشویه)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (14 صفحه - از 1 تا 14)

چکیده:

نقشمايه هاي گچ بري شده محراب هاي دوره ايلخاني، شاهكاري در طراحي و اجرا هستند. در اين پژوهش، در راستاي رسيدن به هدف، با روش توصيفي- تحليلي و تطبيقي، چهار محراب در دوره ايلخاني كه عبارتند از محراب اولجايتو، محراب مقبره پيربكران، محراب مسجدجامع اشترجان و محراب مسجدجامع هفتشويه، از لحاظ نقشمايه هاي گياهي و هندسي، نسبت ها، ساختار و روابط هندسي توصيف، تحليل و مقايسه و نقشمايه هاي گچ بري دوره ايلخاني شناسايي شده اند. پژوهش حاضر در پي پاسخ گويي به اين سوال ها است كه انواع نقشمايه هاي به كاررفته در اين محراب ها كدامند و ارزش هاي بصري و زيبايي شناختي نقشمايه هاي اين محراب ها چيست و كدام نقشمايه در اين محراب ها بيشتر به كارگرفته شده است و چه شباهت ها و تفاوت هايي بين نقشمايه هاي اين چهار محراب وجود دارد؟ اكثر بررسي هاي صورت گرفته تنها به توصيف كلي اين آثار و تاريخ اجرا و يا محدوده تاريخي آنها پرداخته و به نقشمايه هاي تزييني، نسبت هاي طلايي و ساختار و روابط هندسي در به كارگيري آنها توجه نكرده اند. بررسي تطبيقي، وجوه افتراق و اشتراك نقشمايه هاي به كاررفته شده در اين دوره را آشكار مي كند و ويژگي هاي نقشمايه ها را نشان مي دهد. به طور خلاصه نتايج حاصل از اين پژوهش بيانگر آن است كه هم فرم كلي محراب و هم اكثر نقشمايه ها در چهار محراب داراي ساختار و روابط هندسي ويژه و بر پايه نسبت هاي طلايي طراحي شده اند. نقشمايه هاي گچ بري شده محراب هاي مذكور با ضخامت و برجستگي زياد و پيچيده اجراء شده اند با اين تفاوت كه نقشمايه هاي محراب اولجايتو داراي برجستگي كمتر و ظرافت بيشتر است. در اين محراب ها از انواع اسليمي ها مانند خرطومي، دهانه اژدري، اسليمي هاي قاب بند و گردش هاي حلزوني بسيار استفاده شده است. تكرار و تقارن باعث ايجاد ريتم، حركت و هماهنگي نقشمايه ها گرديده است. با كنار هم قرار دادن نقشمايه هاي محراب هاي مذكور به خوبي روند تحول و تكامل تدريجي آن ها از يك طرح ساده اوليه به طرح هاي پيچيده تر را نشان مي دهد.

کلیدواژه ها:

محراب دوره ایلخانی ،مسجدجامع اشترجان ،مسجدجامع هفتشویه ،ساختارهندسی ،نقشمایه ،اولجایتو ،مقبره پیربکران

Pirbakran mausoleum ،motifs ،Oljaitu ،Ilkhanid mihrab ،Oshtorjan mosque ،Haftshouyeh mosque ،geometric structure


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.