Skip to main content
فهرست مقالات

مطالعه تطبیقی فرم نقشمایه های چهار محراب دوره ایلخانی در استان اصفهان (اولجایتو، مقبره پیربکران، مسجدجامع اشترجان، مسجدجامع هفتشویه)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (14 صفحه - از 1 تا 14)

چکیده:

نقشمايه هاي گچ بري شده محراب هاي دوره ايلخاني، شاهكاري در طراحي و اجرا هستند. در اين پژوهش، در راستاي رسيدن به هدف، با روش توصيفي- تحليلي و تطبيقي، چهار محراب در دوره ايلخاني كه عبارتند از محراب اولجايتو، محراب مقبره پيربكران، محراب مسجدجامع اشترجان و محراب مسجدجامع هفتشويه، از لحاظ نقشمايه هاي گياهي و هندسي، نسبت ها، ساختار و روابط هندسي توصيف، تحليل و مقايسه و نقشمايه هاي گچ بري دوره ايلخاني شناسايي شده اند. پژوهش حاضر در پي پاسخ گويي به اين سوال ها است كه انواع نقشمايه هاي به كاررفته در اين محراب ها كدامند و ارزش هاي بصري و زيبايي شناختي نقشمايه هاي اين محراب ها چيست و كدام نقشمايه در اين محراب ها بيشتر به كارگرفته شده است و چه شباهت ها و تفاوت هايي بين نقشمايه هاي اين چهار محراب وجود دارد؟ اكثر بررسي هاي صورت گرفته تنها به توصيف كلي اين آثار و تاريخ اجرا و يا محدوده تاريخي آنها پرداخته و به نقشمايه هاي تزييني، نسبت هاي طلايي و ساختار و روابط هندسي در به كارگيري آنها توجه نكرده اند. بررسي تطبيقي، وجوه افتراق و اشتراك نقشمايه هاي به كاررفته شده در اين دوره را آشكار مي كند و ويژگي هاي نقشمايه ها را نشان مي دهد. به طور خلاصه نتايج حاصل از اين پژوهش بيانگر آن است كه هم فرم كلي محراب و هم اكثر نقشمايه ها در چهار محراب داراي ساختار و روابط هندسي ويژه و بر پايه نسبت هاي طلايي طراحي شده اند. نقشمايه هاي گچ بري شده محراب هاي مذكور با ضخامت و برجستگي زياد و پيچيده اجراء شده اند با اين تفاوت كه نقشمايه هاي محراب اولجايتو داراي برجستگي كمتر و ظرافت بيشتر است. در اين محراب ها از انواع اسليمي ها مانند خرطومي، دهانه اژدري، اسليمي هاي قاب بند و گردش هاي حلزوني بسيار استفاده شده است. تكرار و تقارن باعث ايجاد ريتم، حركت و هماهنگي نقشمايه ها گرديده است. با كنار هم قرار دادن نقشمايه هاي محراب هاي مذكور به خوبي روند تحول و تكامل تدريجي آن ها از يك طرح ساده اوليه به طرح هاي پيچيده تر را نشان مي دهد.

Molded motifs in Ilkhanid mihrabs are masterpieces of design and implementation. The aim of this study is to describe، analyze and compare the Oljaitu mihrab، Pirbakran mausoleum mihrab، Oshtorjan mosque mihrab and Haftshouyeh mosque mihrab in terms of plants and geometric motifs، proportions، structure and geometric relationships in a descriptive-analytic manner. Identification and comparison of the four aforementioned mihrabs have not been studied so far. This work tries to answer the following questions: 1)What are the types of motifs used in these mihrabs ?2)What are the visual and aesthetic values of motifs in these mihrabs ?3)Which motifs were used mostly on these mihrabs? 4)What are the similarities and differences between the motifs of the four aforementioned mihrabs? In most of studies in the literature، general description of the mihrabs and date of construction have been considered but the decorative motifs، golden ratios، structure and geometric relationships have not been investigated. This comparative study reveals similarities and differences of the motifs and their features used in this course. The results of this study indicate that the general form of the mihrabs as well as most of their motifs have special structure and geometric relationships and are designed based on the golden ratio. The molded motifs of the mentioned mihrabs have been implemented with thickness and intricacy، with the exception of Oljaito mihrab in which the motifs are less prominent and more elegant. Various kinds of arabesque have been also used in this era. Repetition and symmetry creates rhythm، movement and coordination in the motifs. Considering the mihrab motifs together، we can find out the development and evolution from a simple basic pattern to the more complex designs.

کلیدواژه ها:

محراب دوره ایلخانی ،مسجدجامع اشترجان ،مسجدجامع هفتشویه ،ساختارهندسی ،نقشمایه ،اولجایتو ،مقبره پیربکران

Pirbakran mausoleum ،motifs ،Oljaitu ،Ilkhanid mihrab ،Oshtorjan mosque ،Haftshouyeh mosque ،geometric structure


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.