Skip to main content
فهرست مقالات

بازنمایی فرهنگ سیاسی در شعر کردی: تحلیل محتوای اشعار هژار و هیمن

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 33 تا 52)

این مقاله با هدف نحوۀ بازنمایی فرهنگ سیاسی در اشعار کردی، اشعار عبدالرحمن شرفکندی (متخلص به هژار) و سید محمدامین شیخ الاسلامی موکری (متخلص به هیمن) را بررسی می‌کند. معیارهای اصلی انتخاب شاعران، مقبولیت اجتماعی و فرهنگی و جایگاه نخبگی بوده است. دوران حیات دو شاعر (1369-1300) دورۀ تجربۀ ظهور و توسعۀ مدرنیزاسیون و  ناسیونالیسم در کردستان است و ادبیات این دوره مجرایی برای شناسایی تغییرات به‌وجودآمده در مناسبات فرهنگی و سیاسی اجتماع کردی است. در این پژوهش، از تحلیل محتوای آثار این دو شاعر بهره گرفته شده است که در فواصل زمانی 1320- 1369 سروده شده‏اند. نتایج پژوهش نشان می‏دهد ابعاد و مؤلفه‏های فرهنگ سیاسی سنت‏گرا، بازتابی بسیار اندک در اشعار مورد بررسی داشته است و چرخشی به سوی فرهنگ سیاسی تجددگرا دیده می‏شود. غلبۀ نگاه عاملیت‏گرایانه و بازاندیشانه به ساختار اجتماعی و فرهنگی مناطق کردنشین که بخشی از جامعۀ ایران است، تأکید بر ضرورت وجود مجاری نهادمند تغییرات مسالمت‌آمیز و خشونت‎زدایی از زندگی سیاسی از مشخصه‏های اصلی این اشعار محسوب می‌شود. در میان ابعاد و مؤلفه‏های فرهنگ سیاسی، بیشترین مشابهت به بعد نگرش به آزادی‏های فردی معطوف است. ابعاد عدالت اجتماعی و مشارکت سیاسی در اشعار هژار و ابعاد نگرش به جنسیت و نگرش به تغییرات اجتماعی و سیاسی در اشعار هیمن بیشتر بازنمایی شده است.

خلاصه ماشینی:

"این مسأله نشان‌ می‌دهد مسألة زنان برای دو شاعر به اندازة دیگر ابعاد اهمیت نداشته است؛ ولی به دلیل اینکه هیچ شعری از هیمن مبنی مخالفت او با حقوق زنان یافت نشد و تنها یک بیت از هژار در قالب نگرش سنت‌گرایانه یافت شد، نگرش آنان را در گونة فرهنگ سیاسی سنت‌گرا نمی‌توان جای داد. این دو شاعر به نوعی بازنمای جهت‌گیری‌های شناختی، عاطفی و کنشی مردمان کردی است که در فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی زمانۀ خود مشارکت داشته‌اند، از این‌رو با اشعار آن‌ها نوع فرهنگ سیاسی کردها را در فواصل زمانی1320-1369 در کردستان ایران می‌توان درک کرد. در حدود 23 درصد (223 بیت از مجموع 980 بیت) از اشعار، ضرورت تغییرات اجتماعی و سیاسی را بررسی کرده است که در این میان مضامین حمایت از تغییرات انقلابی (7/36 درصد)، رد سازمان‌ها، تشکیلات و ارزش‌های موجود (2/24 درصد)و آن چیزی که وجود دارد، بد است (9/17درصد) بیشتر از سایر مؤلفه‌ها انعکاس یافته است. انعکاس پایین موضوعات مرتبط با جنسیت، به‌دلیل اینکه هیچ بیتی از هیمن دربارۀ مخالفت با برابری جنسیتی یافت نشد و تنها یک بیت از هژار یافت شد، نمی‌تواند بیان‌کنندۀ نگرش سنت‌گرایانة آنان به مسألة زنان باشد؛ بلکه نشان از ماهیت فراجنسیتی مسائل و دغدغه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مورد توجه شاعران در دورۀ حیات‌شان دارد. ناگفته پیداست وجود تشابه در انعکاس ابعاد پنج‌گانۀ فرهنگ سیاسی در اشعار هژار و هیمن، از تشابه زیست جهان این دو شاعر در ابعاد مکانی (تولد و زندگی در مهاباد) و زمانی (تولد در سال1300 و مرگ در دهۀ 60 شمسی)، دوستی طولانی‌مدت، حضور در فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی مشترک، تجربۀ مشترک حضور در فضای اجتماعی و سیاسی شهر مهاباد در جنگ جهانی دوم تأثیر پذیرفته است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.