Skip to main content
فهرست مقالات

مدل‌سازی ساختاری و تبیین علی ارزیابی جوامع روستایی از کیفیت زندگی و عوامل مؤثر بر آن

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (26 صفحه - از 87 تا 112)

ارزیابی و ادراک جوامع و مردمان روستایی از کیفیت زندگی‌، همچون واقعیت زندگی آنان، از عوامل ملموس و ناملموس بسیاری متاثر است. این ارزیابی، انعکاسی از شرایط و اوضاع قلمرو زندگی و سپهر اندیشگی آن‌ها است. سنجش و تحلیل جامع این ارزیابی نیز سنجه‌ای است هم برای ارزیابی و تحلیل سطح توسعه و برخورداری این جوامع از شرایط فیزیکی و عینی سکونتگاهی و هم ذهنیت و نگرش آن‌ها به زندگی روستایی و مقتضیات آن در مقایسه با تصور و ادراکی که به‌ویژه از زندگی شهری دارند. مطالعه حاضر، کیفیت زندگی در بخش‌هایی از جوامع روستایی استان‌های اصفهان و کرمان را ارزیابی و عوامل موثر بر آن را تحلیل علّی کرده است. بخش عمده‌ای از مطالعه، تدوین چارچوبی نظریه‌مند برای سنجش «خود-ارزیابی» از کیفیت زندگی و مقیاس‌سازی برای مجموعه جامع و متنوعی از متغیرهای اثرگذار بر آن بوده است. بر اساس توصیف آماری متغیرها، گذشته از تفاوت‌هایی جزئی، در ارزیابی ابعاد و مولفه‌های مختلف کیفیت زندگی، بین مناطق دوگانه روستایی و گروه‌های دوگانه سن، جنس و تاهل پاسخگویان، اختلاف معناداری مشاهده نشد. روابط پیچیده و چندگانه بین متغیرها و اثرگذاری‌های مستقیم و غیرمستقیم آن‌ها بر ارزیابی از کیفیت زندگی، با استفاده از رویکردهای آماری تحلیل مسیر و مدل‌سازی معادله‌های ساختاری، واکاوی و تحلیل علّی شد. با شناسایی و تدوین مدل مفهومی-تحلیلی مطالعه، علاوه بر مدل ساختاری اصلی برای تحلیل متغیر وابسته، روابط درونی بین متغیرهای مستقل نیز با پنج مدل مسیر علّی، ارزیابی و تحلیل و نتایج حاصل به‌تفصیل تشریح شد. درمجموع آثار مستقیم و غیرمستقیم، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، وضعیت مسکن، فعالیت‌های تفریحی و امکانات و تسهیلات، به‌ترتیب اثرگذارترین عوامل مثبت بر ارزیابی جوامع روستایی از کیفیت زندگی بوده و پس از آن‌ها، احساس محرومیت نسبی، عوامل استرس‌زا و سن نیز متغیرهای اثرگذار منفی بوده‌اند. درانتها، اعتبارسنجی نتایج و برآوردهای مدل‌سازی علّی-ساختاری مطالعه آمده و پیشنهادهایی هم برای ادامه کار ارائه شده است.

خلاصه ماشینی:

"(رجوع شود به تصویر صفحه) به این ترتیب با مطالعه و بررسی تطبیقی منابع متنوع و مختلفی که در رابطه با عوامل تأثیرگذار بر (ارزیابی از) کیفیت زندگی انجام شد، مجموعۀ نسبتا جامعی شامل «سن»، «پایگاه اقتصادی- اجتماعی»، «وضعیت مسکن»، «وضعیت و ویژگی‌های محیط»، «امکانات و تسهیلات موجود»، «سرمایه‌های اجتماعی»، «فعالیت‌های تفریحی مربوط به اوقات فراغت»، «احساس محرومیت نسبی» و «عوامل استرس‌زا»، به‌عنوان متغیرهای مستقل پژوهش شناسایی شد و مقیاس‌سازی برای سنجش و مدل‌سازی برای تحلیل آن‌ها به شرحی انجام شد که در قسمت‌های بعدی خواهد آمد. وضعیت یا پایگاه اقتصادی – اجتماعی[18] (SES) در هسته و مرکز مدل علی و ساختاری به‌دست آمده برای تبیین و تحلیل ارزیابی افراد از کیفیت زندگی‌شان[19] (SEQOL) قرار می‌گیرد و علاوه بر تأثیر مستقیم بر ارزیابی از کیفیت زندگی، با تأثیر مستقیمی که بر دیگر متغیرهای تأثیرگذار درونی مدل دارد، به روش‌های مختلفی به‌طور غیرمستقیم نیز بر کیفیت زندگی تأثیر می‌گذارد. از میان متغیرهای مختلفی که با مرور مطالعات پیشین برای پیش‌بینی و تبیین ارزیابی از کیفیت زندگی، شناسایی، سنجش و استفاده شدند، دو متغیر «شرایط محیطی» و «سرمایه‌های اجتماعی» که در اثر تدوین مدل تحلیلی- مفهومی مطالعه به تحلیل‌ها راه نیافتند، در مقابل اغلب متغیرهای اثرگذار دیگر، هر دو متغیرهایی جمعی هستند؛ به عبارت دیگر در نخستین گام تحلیلی و بر اساس داده‌های گردآوری‌شده از نمونۀ مورد مطالعه، ارزیابی مردمان روستایی از کیفیت زندگی‌شان با متغیرهایی که نظرات آنان را پیرامون مسائل و امور جمعی منعکس می‌کند، همبستگی و رابطۀ چندانی نداشته و این ارزیابی بیشتر تحت تأثیر نظرات و دیدگاه‌های آنان پیرامون مسائل و امور خود و خانواده‌های‌شان بوده است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.