Skip to main content
فهرست مقالات

کاربست همگرایی شیعیان امامی با سلجوقیان

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه)/ISC (20 صفحه - از 101 تا 120)

کلیدواژه ها :

همگرایی ،سلجوقیان ،شیعیان امامی

کلید واژه های ماشینی : سلجوقی ، همگرایی ، شیعیان امامی ، کاربست همگرایی شیعیان امامی ، مذهب ، قزوینی ، شیعیان امامی با حاکمیت سلجوقی ، شیعیان امامی با سلجوقیان ، سلطان ، اهل‌سنت

با سقوط دولت آل بویه (حک 334-447ق) و با به قدرت رسیدن سلجوقیان (حک429-590ق)، خلیفه بغداد، طغرل سلجوقی (م455ق) خطبه خواند. با آغاز حکومت طغرل، و رویش سیاسی او و کینه های پنهان از دوران حاکمیت آل بویه نزد اهل سنت، رقابت و تعصب مذهبی برخی از شخصیت های آن عصر، زمینه درگیری میان هریک از مذاهب اسلامی، به ویژه شیعیان و اهل سنت را فراهم ساخت. شدت منازعات مذهبی به حدی بود که از آن دوران به «عصر مذهبی و جدلی» تعبیر شده است. اما در عین حال، بر مبنای «الناس علی دین ملوکهم» برخی تعامل ها و همگرایی ها میان شیعیان امامی و حاکمیت اهل سنت وجود داشت. اختلاف های داخلی سلجوقیان و نیاز آنها به نیروهای متخصص برای حفظ قدرت و همچنین تحت فشار بودن شیعیان امامی، موجب شد تا عالمان شیعی امامی در پرتو سیاست تساهل و تسامح حکومت، نقش اساسی را در حفظ و گسترش مذهب تشیع ایفا کنند و فشار مخالفان را بر شیعیان امامی کاهش دهند. این مقاله، نوع، اهداف و انگیزه همگرایی شیعیان امامی با حاکمیت سلجوقی را بررسی کرده و کاربست همگرایی میان آنان را تبیین نموده است.

خلاصه ماشینی:

"بنابراین، سؤال این پژوهش آن است که در دورة سلاطین متأخر سلجوقی، روابط میان شیعیان امامی و سلاجقه چگونه بوده است؟ فرضیة این پژوهش آن است که با کنار رفتن شخصیت‌های متعصب مذهبی از مناصب حکومتی، اختلافات داخلی سلجوقیان، حضور و به‌کارگیری تساهل و تسامح مذهبی با حفظ اصول مذهب از سوی دانشمندان و عالمان شیعة امامی در جهت جلب نظر و کاربست همگرایی با حاکمان سلجوقی به منظور حفظ و گسترش تشیع و پاسخ مثبت سلاطین سلجوقی به این همگرایی، به مرور زمان، از شدت منازعات آغازین حاکمیت سلجوقیان کاست و با نزدیک شدن به اواخر دورة سلجوقی، این همگرایی‌ها بیشتر ‌شد. عالم بزرگ شیعی، که در علوم گوناگون و نقل روایات مشهور بوده حدیث می‌شنید و با نهایت فضل و بزرگی، به ری باز‌می‌گشت (قزوینی، 1358، ص 145) اگر‌چه به سبب وجود فضل، علم و بزرگی عالمان شیعی، این ارادت‌ها از روی اخلاص و علاقة قلبی است، اما با توجه به شواهد موجود، به نظر می‌رسد که برخی از این‌گونه ارادت‌ها همراه با اهداف دیگر بوده است؛ زیرا گاهی ارادت سلاطین سلجوقی به شیعیان، برای استفاده از قدرت و جایگاه آنان برای حفظ و افزایش منافعشان بود؛ چنان‌که دربارة امام ابو‌اسماعیل حسین‌بن محمد حمدانی عالم بزرگ امامی‌مذهب بیان شد. اما با گذر زمان و فقدان شخصیت‌های متعصب مذهبی در مناصب حکومتی، اختلافات درونی سلجوقیان بر سر سلطنت، حضور عالمان شیعی عقل‌گرا همانند عبدالجلیل قزوینی، طبرسی و دیگران، که تسامح و تساهل را مبنای کار خود قرار داده بودند، و همچنین نیاز سلجوقیان به نیروی کارآمد برای حفظ و گسترش قدرت و حاکمیت خود، موجب شد تا هریک از طرفین به تعامل و همگرایی روی آورند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.