Skip to main content
فهرست مقالات

احتیاط در دماء و کاربرد آن در حقوق کیفری

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (31 صفحه - از 129 تا 159)

بسیاری از احکام اسلام برای حفظ جان، تشریع شده است و نشان دهنده اهمیت جان انسان در پیشگاه خداوند بلندمرتبه است؛ با وجود این در کشورهای اسلامی ، شمار مجازات اعدام، فراوان است. به راستی آیا شیوه اجرای مجازات اعدام ، با چنین آمار بالایی در جوامع اسلامی، درست و مبتنی بر آموزه های اسلام است؟ برای پاسخ دادن به این پرسش، ناگزیر باید ادله اجتهادی را بررسی کرد و با کاوش در کتاب، سنّت و دیدگاه فقهای اسلام، درباره مجازات مرگ به قاعده مشهور « احتیاط در دماء» دست یافت که بر مبنای آن، هرگونه حکم یا ارتکاب عمل که به مرگ یک انسان منجر می شود، باید با استناد به دلیلی قطعی یا اماره باشد و در موارد دیگر باید با احتیاط و به دور از هرگونه شبهه باشد که نشانه محدودبودن حکم به مجازات مرگ در دین اسلام است؛ ولی با وجود اهمیت این قاعده، در قانونگذاری و اجرای مجازات مرگ، تاکنون به طور مستقل بررسی نشده است؛ از سوی دیگر با تصویب قانون مجازات اسلامی 1392 در کنار دیگر قوانین کیفری خاص و گسترش حکم اعدام، به نظر می رسد قانونگذار ، به گونه ای بایسته، به اجرای این قاعده توجه نکرده است؛ ازاین رو نویسندگان در پژوهش حاضر، ضمن واکاوی ادله، مبانی و گستره آن، به موارد مغایرت قانون با این قاعده و اهمیت فراوان این قاعده در قانونگذاری اشاره کرده اند

خلاصه ماشینی:

"با توجه به این شرایط و تعیین مجازات سنگین اعدام و گستردگی بسیار دامنه این جرم و نیز اختلاف‌نظر فقها و مفسران درباره جرم افساد فی‌الأرض و مصداق مفسد فی‌الأرض، قانونگذاری این عنوان مجرمانه با چنین مجازاتی به صورتی که در قانون مجازات اسلامی تبیین شده است، با قاعده احتیاط در دماء سازگاری چندانی ندارد و این ماده با نظر به قاعده احتیاط در دماء، نیازمند بازبینی و تحقیق است؛ زیرا طبق قاعده احتیاط در دماء، برای ملحق‌کردن یک موضوع به مواردی که مجازات اعدام وجود دارد، چنانچه دلیل قطعی نباشد و درباره آن موضوع شبهه وجود داشته باشد، به حکم احتیاط، نباید حکم به مرگ داد و برای پرهیز از اشتباه در قانونگذاری و اجرای مجازات اسلامی و عوارض ناشی از آن، بهتر است قانونگذار به حداقل و قدر متیقن در مجازات اعدام اکتفا کند و درباره مجازات مرتکبان نشر اکاذیب و اخلال در نظام اقتصادی کشور و احراق و تخریب ـ که به مرگ منجر نشود ـ بازبینی جدی درباره مجازات اعدام ایشان انجام دهد."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.