Skip to main content
فهرست مقالات

ارتباط دین و اخلاق از دیدگاه کانت و آیت الله مصباح

نویسنده:

علمی-ترویجی (حوزه علمیه)/ISC (16 صفحه - از 47 تا 62)

ارتباط دین و اخلاق و چگونگی آن از مهم ترین مسائل فلسفی پیش روی فلاسفه معاصر از جمله کانت و استاد مصباح است. انسان اخلاقی کانت، صرفا به وسیله سابقه عقل عملی خود، قانون و تکالیف اخلاقی را می یابد و اعتبار امور اخلاقی نزد او، به هیچ دستور دینی ای بستگی ندارد. این در حالی است که بنا بر نظر استاد مصباح خیر و شر اخلاقی، از رابطه ای که بین افعال اختیاری انسان و نتایج نهایی آنها برقرار است، مشخص می شود؛ به این صورت که اگر یک فعل با کمال نهایی رابطه مثبت داشته باشد، خیر است وگرنه، شر تلقی می گردد. اگرچه این اصل از هیچ اعتقاد دینی ای اخذ نشده، اما در پی این پرسش که کمال نهایی چیست و چگونه باید رابطه افکار و کمال نهایی را کشف کرد، نیازمندی به دین پدیدار می شود. به طور کلی دین و اخلاق در نگاه استاد مصباح در تعامل با یکدیگرند

خلاصه ماشینی:

"همانطور که پیش از این نیز بیان کـردیم ، نباشد، نه تکالیف اخلاقی به درستی تعیین و توجیه میشوند و نه عمل بـه آن تکـالیف امکـانپـذیر عقل عملی از سویی حکم می کند که میان فضیلت و سعادت رابطه ای ضـروری وجـود دارد و از سـوی خواهد بود؛ زیرا کانت محور اساسی اخلاق خود را خودمختاری اراده قرار میدهد و خودمختـاری دیگر، تجربه به ما ثابت می کند که این دو ملازم یکدیگر نیستند و امکان انطباق در این جهـان را ندارنـد. اگـر اختیـار از که با اعتقادات و حقایق دینی متناسب بوده، درستی آنها تضمین شده اسـت و در جهـت تحقـ انسان گرفته شود، نه برای علم اخلاق جا باقی خواهد ماند (زیرا همانطور کـه تعریـف اخـلاق از ق اهداف و ارزشهای دینی قرارر دارند؛ از سوی خدا نازل شدهانـد و پیـامبر خـدا آنهـا را بـه زبان فیض کاشانی نیز بیان کردیم ، انسانها هستند که با اختیار خود اخـلاق خـوب و بـد را پدیـد دیگران ابلاغ فرموده است (ر. نظریة تعامل : بر اساس دیدگاه سوم، دین و اخلاق هر کدام دارای هویتی مستقل هسـتند، امـا در انسان باید بداند که تلاشهای او در رسیدن وی به اهداف و خواسته هایش نقش دارد و نتیجه ای عین حال با هم در تعامل اند و نوعی رابطۀ منطقی میان آنها وجود دارد؛ یعنی هم اخـلاق و هـم دیـن از که به دست میآورد برای خود سودمند است ."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.