Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی نظام اخلاقی ابن مسکویه و سهم فلسفه یونان در آن

نویسنده:

علمی-ترویجی (حوزه علمیه)/ISC (18 صفحه - از 93 تا 110)

یکی از اقسام اخلاق هنجاری، اخلاق فضیلت محور است که ریشه در یونان باستان دارد. از نخستین کسانی که در محیط اسلامی مباحث اخلاق فضیلت محور را مطرح کرده، ابوعلی احمدبن محمد مسکویه رازی است. در این پژوهش کوشیده ایم نخست به بررسی آرای ایشان در باب فضیلت و سعادت بپردازیم و آن گاه تاثیرپذیری وی از فلاسفه یونان را بررسی کنیم. حاصل این پژوهش نشان می دهد که ابن مسکویه به رغم تاثیری که از متفکران یونانی پذیرفته، با توجه به فرهنگ اسلامی اخلاق فضیلت، شریعت مداری را پایه ریزی کرده که تا زمان ما نیز مورد استفاده پژوهشگران حوزه اخلاق است.

خلاصه ماشینی:

"با این همه در مرتبۀ کامل سعادت یا سعادت تامه ، ابن مسکویه متأثر از نوافلاطونیـان اسـت (فخـری ، ١٩٩٨، ج ٣، ص ٤٤١)؛ زیرا همانطور که پیش تر ذکر شد، وی مرتبۀ بالای سعادت را مربوط به کسـانی میداند که توجهی به عالم ماده ندارند و همین سعادت تام است که نظر بـر حکمـت بالغـۀ الهـی دارد و میتوان گفت که نظر وی در این باب با افلوطین هماهنگ اسـت ؛ زیـرا افلـوطین در تعریـف سـعادت، سعادت را زندگی عقلانی بشر میداند که توأم با فضیلت است و منظور از فضیلت نوعی صـفت خیـر و نیک است که موجب میشود به یاری آن، انسان بر ماده غلبه کند؛ یعنی از نظـر افلـوطین سـعادت بشـر امری است ویژة روح یا نفس آدمی؛ چراکـه انسـان خردمنـد خوشـیهـای مـادی و زودگـذر را حقیـر میشمرد و به دنبال زندگی نیک و کامل است و زندگی کامل هم حاصـل فعالیـت روح انسـان اسـت و تن و جسم آدمی و پرداختن به آنها موجب سعادت نمـیشـود (فلـوطین ، ١٣٦٦، ج ١، ص ٩٦). بـا به رغم تأثیرپذیری از آموزههای گوناگون فلسفی و دینی، جهت ارسطوییاش غالب تر است ؛ امـا در نگاهی به بخش لذات در کتاب اخلاق نیکوماخوس، ظاهرا به نظر می رسد که وی بـه گونـه ای متـأثر از عین اثرپذیری از ارسطو، تفاوتی اساسی میانشـان وجـود دارد؛ زیـرا ابـن مسـکویه بـا اینکـه نظـام ارسطو است ؛ زیرا ارسطو نیز به نوعی قایل به دو قسم لذات ذاتی و عرضی است و خیر را بـر دو قسـم اخلاقیاش را در حول دو محور فضیلت و سعادت سامان میدهد و معتقـد اسـت سـعادت بـدون می داند؛ یکی فعالیت و دیگری سجیه (ارسطاطالیس ، ١٣٦٨، ج ٢، ص ٩٩-١٠٢)."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.