Skip to main content
فهرست مقالات

نمود روابط بینامتنی در شعر کمال خجندی

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : بینامتنی ، بینامتنیت ، شعر کمال خجندی ، متن ، روابط بینامتنی در شعر کمال ، ادبی ، غزل ، شعر کمال خجندی شاعر معروف ، فارسی ، بینامتنیـت

یکی از اصطلاحاتی که در ادبیات امروز فراوان به کار برده می شود اصطلاح Intertexuality است که معادل فارسی آن بینامتنیت است. بینامتنیت یکی از رویکردهای نقد ادبی جدید است که روابط بین متون را بررسی می کند و روشی است فرهنگی-اجتماعی که در همه ی حوزه ها به ویژه ادبیات، رسوخ کرده و دگرگونی هایی شگرف را به وجود آورده و توجه منتقدان ادبی و پژوهشگران زبان فارسی را نیز به خود جلب کرده است. در این مقاله سعی می شود که بینامتنیت را در شعر کمال خجندی شاعر معروف قرن هشتم با رویکرد تطبیقی شعر کمال و شاعرانی که وی از آنان اقتفا کرده و با تکیه بر غزل های او بررسی و تجزیه و تحلیل کنیم. از میان شاعران هم روزگار کمال، حافظ، شاه نعمت الله ولی و از میان گذشتگان، خاقانی، حسن دهلوی و سعدی و از سخنوران بعد از کمال جامی را انتخاب کرده و از هر کدام غزل هایی گزینش شده و با سخن کمال به صورت مقایسه ای بررسی شده است. نتیجه بررسی حاضر نشان می دهد که هم روزگار بودن، شرایط اجتماعی و فرهنگی زمان شاعر، برخورداری از میراث ادبی و فرهنگی، پایبندی شاعران قرن هشتم به سنت های پیشین ادبی و امثال آن زمینه بروز پیوندهای بینامتنی را در شعر کمال به وجود آورده و افزون بر این که وی تحت تاثیر شاعران پیشین بوده تاثیر و تاثرهایی بر معاصران و متاخران داشته، از پشتوانه ی عظیم فرهنگی خود نیز بهره ها برده و مقولات دین، عرفان، تصوف، اسطوره، تاریخ، موسیقی و سایر علوم نیز در ایجاد روابط بینامتنی در شعرش تاثیری شگرف داشته است. در نمونه هایی که از شعر کمال خجندی انتخاب شده به دو چیز امعان نظر شده است: یکی این که این غزل ها از نگاه وزن، قافیه و آهنگ به یکی از شاعران بزرگ پارسی سرا همگونی رسانده دو دیگر این که در محتوای همین غزل ها موارد متنوعی از بینامتنیت ملاحظه می شود که با دسته بندی آن بر مبنای نظریه کریستیوا و ژنت می توان در شعر کمال بینامتنیت را با محورهای بینامتنیت آشکار، ضمنی و فراخوانی شناخته ها، شناسایی کرد.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.