Skip to main content
فهرست مقالات

عرصه های حضور نظامی زنان در حکومت علوی

نویسنده:

علمی-ترویجی (وزارت علوم)/ISC (22 صفحه - از 56 تا 77)

کلیدواژه ها :

زنان ،علی علیه السلام ،اطلاعات نظامی ،یگان ویژه ،تبلیغات جهادی

کلید واژه های ماشینی : زنان ، علی علیه‌السلام ، معاویه ، حضرت علی علیه‌السلام ، حکومت حضرت علی علیه‌السلام ، جنگ صفین ، زنان در حکومت علوی ، امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام ، جنگ ، عرصه‌های حضور نظامی زنان

زمینه و هدف : زنان در حکومت حضرت علی علیه السلام حسب توانمندی و استعداد، در عرصه های مختلف نظامی ، آموزش مکفی دیده و در زمینه های مختلف نظامی حتی به صورت یگان های ویژه در شرایط خاص ، به نقش آفرینی موثر می پرداختند که مصادیق این فعالیت ها در تاریخ ثبت شده است . این مقاله با هدف شناسایی و تحلیل کیفیت فعالیت های نظامی بانوان در عصر حکومت علوی با رویکرد استخراج سازوکارهای یگان ویژه بانوان انجام شد. روش : برای دستیابی به هدف ، از روش تحلیل متن استقرایی - قیاسی استفاده شد. بدین منظور، مستندات مکتوب تاریخی اعم از شیعه و سنی و همچنین ، کتب اعلام مرتبط با موضوع پژوهش ، در سه مرحلة توصیف ، تحلیل و مقوله بندی (از طریق کدگذاری باز)، عمدتا به صورت استقرایی تحلیل محتوا شده و مولفه های کلی حضور نظامی زنان در حکومت علوی استخراج شد. جامعة آماری پژوهش عبارت بودند از منابع تاریخی و روایی مکتوب و همچنین ، کتب تراجم و اعلام با محوریت زنان و برای نمونة پژوهش به روش هدفمند، مصادیقی از مجاهدت های زنان فعال در عرصه های مختلف نظامی انتخاب شد. یافته ها: بررسی ها نشان داد که روح حقیقی تعالیم اسلامی که به واسطة فضای باز تربیتی حکومت علوی ، در وجود زنان رسوخ کرده بود، باعث می شد تا ایشان با اعتقادی راسخ و شجاعتی مثال زدنی تحت اشراف معصوم ، در میادین نظامی حضور یافته و از حریم اسلام و تشیع به طرق مختلف اطلاعاتی ، تبلیغاتی و فیزیکی دفاع کنند. نتیجه گیری : نظام حکومتی علوی فارغ از جنسیت ، مبتنی بر رشد و شکوفایی استعدادهای انسانی بوده و مکتبی مجاهدپرور در تمامی زمینه هاست . در عرصة نظامی ، زنان ولایت مدار با تمامی قوا، در دو زمینة فعالیت های اطلاعاتی و عرصة تبلیغاتی فرهنگی ؛ آن چنان موثر عمل کردند که حتی جبهة دشمن نیز به شدت تحت تاثیر مجاهدت های ایشان واقع شد. در خصوص یگان ویژة بانوان ، تنها یک گزارش تاریخی وجود داشت که در شرایط بسیار خاص و با سازوکارهای ویژه واقع شده بود.

خلاصه ماشینی:

"به شهادت تاریخ ، در دوران حکومت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و حضرت علی علیه السلام به دلیل برقراری عدالت جنسیتی و فضای باز علمی فرهنگی ، زنان از رشد و بالندگی بالایی در زمینه های مختلف اجتماعی و از جمله عرصة نظامی برخوردار بودند؛ به طوری که بیشترین مصادیق فعالیت های نظامی زنان در تاریخ اسلام مربوط به این دو دوره است (ابن سعد، ١٩٦٨ م ، ج ٨، ص ٤٤٥؛ عسقلانی ، ١٤١٥ ق ، ج ٤، ص ٤٧١ و کلینی ، ١٣٥٠ ش ، ج ٥، ص ٤٥). به راستی ، اگر زنان در اندیشة علوی موجوداتی ناتوان و دارای نقصان عقلی بودند، آیا شایسته بود که حضرت در مقام عمل چنین زمینة مساعدی برای رشد و تعالی ایشان فراهم کرده و در برخی عرصه ها به زنان مسئولیت تام بدهد؟ آیا زنان و مردان آن عصر، از کلمات حضرت بر فرض صدور، معنای تحقیر و مذمت زن استنباط کردند؟ اگر اینگونه بود، پس چرا در حمایت از حضرت علی علیه السلام و مکتب تشیع ، چنین عاشقانه به بذل مال و جان پرداخته و حتی پس از شهادت ایشان ، با تکرار فضایل آن بزرگوار، دوست و دشمن را تحت تأثیر قرار داده اند؟ بنابراین ، لازم است تا با بررسی و واکاوی سیرة سراسر نور علوی ، اولا به استخراج مدل ها و الگوهای موردنیاز جامعة اسلامی در خصوص مشارکت نظامی زنان پرداخته و ثانیا با تبیین این سیره و معرفی زنان مجاهد تربیت یافته در این مکتب ، اندکی در رفع شبهات وارد بر ساحت اهل بیت عصمت علیهم السلام تلاش شود."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.