Skip to main content
فهرست مقالات

نقش و جایگاه ولایت فقیه و ارتباط آن با تفکیک قوا در حقوق اساسی ج.ا.ا

نویسنده:

ولایت فقیه به عنوان مهم‌ترین تاسیس حقوقی در نظام جمهوری اسلامی ایران در اعمال مستقیم و غیرمستقیم قدرت سیاسی نقش بسیار مهمی دارد. اصلی‌ترین کارویژه‌های آن، نظارت عالی بر کلیه ارکان نظام و از جمله قوای سه‌گانه و هماهنگ‌کننده و تنظیم‌کننده روابط و حل اختلاف میان آنهاست که به طرق مختلف انجام می‌شود. تفکیک قوا نیز از جمله مفاهیم پذیرفته‌شده و پیاده‌سازی ‌شده در سازماندهی کلان نظام‌ حکومتی جمهوری اسلامی ایران است. سوال این است که نقش و جایگاه ولایت فقیه و ارتباط آن با تفکیک قوا در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران چگونه است و مناسبات میان آنها به چه شکلی تعریف می‌گردد؟ تفکیک قوا در جمهوری اسلامی ایران، تکنیکی است که قوای سه‌گانه و دیگر نهادها باید در چارچوب آن و با ویژگی‌های خاص خود اعمال قدرت نمایند لکن ولایت فقیه یک تکنیک نیست، بلکه تنها شیوه مشروع حکومت از نظر شیعه در عصر غیبت است. بنابراین از نظر جایگاه، اصل ولایت فقیه بر اصل تفکیک قوا تقدم دارد. از این‌رو، قدرت و قلمرو اقتدار ولی فقیه بسیار گسترده بوده و تفکیک قوا نیز تنها ابزاری در خدمت او برای اداره بهتر حکومت است.

خلاصه ماشینی:

"گرچه، پاره‌ای از اندیشمندان مسلمان معتقدند تفکیک قوای موجود و متعارف، در تاریخ اسلام و در کلمات و سیره امام علی (ع) مسبوق به سابقه است (نائینی،1361: 102)، اما با توجه به بسترهای طرح این نظریه و تکامل یافتن آن می‌توان این نظریه را یک امر اعتباری و بشری قلمداد کرد که عقلا برای جلوگیری از تجمیع قوا و توزیع قدرت آنرا پیشنهاد نموده‌اند و از قضا پس از طرح آن، مورد توجه سایر اندیشمندان قرار گرفته و قوانین اساسی غالب کشورها و از جمله قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و پیش از آن، قانون اساسی دوره مشروطیت نیز به آن، بها داده و آنرا پذیرفته است. )، که بیانگر ارتباط ولی فقیه با سه قوه حاکم بر کشور است و همچنین با تکیه بر انتصابی- انتخابی بودن ولایت فقیه، نسبی بودن، منحصر به فرد و ویژه بودن تفکیک قوا در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد، می‌توان اینطور بیان نمود که خروجی‌هایی که از بحث ارتباط ولایت فقیه با تفکیک قوا به دست می‌آیند، عبارت خواهند بود از: الف) تفکیک قوا در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تکنیکی است که از جهت قانونی در این نظام سیاسی- حقوقی پذیرفته‌شده و همه افراد باید در چهارچوب آن با ویژگی‌های خاص خودش عمل نمایند؛ اما مبنای ولایت فقیه یک تکنیک نیست، بلکه تنها شیوه مشروع حکومت از نظر شیعه در عصر غیبت است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.