Skip to main content
فهرست مقالات

قضایای حقیقیه، خارجیه، لابتیه

نویسنده:

ISC (8 صفحه - از 40 تا 47)

کلید واژه های ماشینی : قضیه حقیقیه، قضیه، خارجیه، قضیه خارجیه، منطق، اصطلاح، الذهن، ذهن، تقسیم، اصطلاح قضیه حقیقیه

خلاصه ماشینی:

"از سوی دیگر، با وجود آن که قضیه حقیقیه، در نزد خواجه، مسلم بوده‌است او خود، در دو کتاب منطقی معروفش، منطق تجرید و اساس الاقتباس، سخنی از قضیه حقیقیه به میان نمی‌آورد؛ اما در امور عامه تجرید، برای اثبات وجود ذهنی وجود قضایای حقیقیه را مسلم فرض کرده و می‌گوید: « وهو [الوجود [ینقسم الی الذهنی و الخارجی والالبطلت الحقیقیه»5 علت این که خواجه، درکتاب منطقی خود، ذکری از قضیه حقیقیه به میان نمی‌آورد، احتمالا این باشد که در نظر او تقسیم قضیه، به حقیقیه و خارجیه، تقسیم صحیحی نیست، اما اثیرالدین ابهری، درکتاب «تنزیل الافکار» صریحا، تقسیم قضایا به‌خارجیه و حقیقیه را ذکر می‌کند و می‌گوید: «وقولنا «کل ج،ب» یستعمل تارة بحسب الوجودالخارجی و تارة بحسب‌الحقیقیة»6 کاتبی قزوینی، شاگرد خواجه نیز، در کتاب شمسیه، این تقسیم را ذکر می‌کند: «... قاعده فرعیه و ثبوت موضوع، در قضایا بنابر آنچه از بیانات منطقیون، استفاده می‌شود، تقسیم قضیه، به خارجیه و حقیقیه به‌لحاظ موضوع قضیه، در قضایای موجبه است؛ یعنی، چون در قضایای حملیه موجبة، محمول، برموضوع حمل می‌شود بنابراین، می‌باید موضوع، در رتبه قبلی موجود باشد تا این حمل، صورت پذیرد؛ از این جهت، تفتازانی در کتاب تهذیب، تصریح کرده‌است که: «ولابد فی الموجبة من وجود الموضوع اما محققا و هی‌الخارجیه او مقدرا فالحقیقیة او ذهنا فالذهنیة»9 همان‌طور که قبلا،از شیخ، نقل شد،او وجود موضوع را در قضیه موجبه، شرط می‌داند؛امااگر قضیه، سالبه باشد وجود موضوع را ضروری نمی‌داند:«فلماالسلب،فقدیحق علی‌الموجود والمعدوم ..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.