Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی آرای کانت و هابرماس در زمینه تربیت اخلاقی

نویسنده:

(28 صفحه - از 110 تا 137)

با توجه به اهمیت موضوع اخلاق تربیتی در تمامی جوامع و تمایل ذاتی افراد به رسیدن و دستیابی به کمال باعث شده است تا این موضوع در اندیشه دانشمندان حوزه علوم اجتماعی به صورتی گسترده مورد بررسی قرار گیرد و هر کدام از آنها با توجه به آرا و نظریات خود به بحث و گفتگو در این زمینه بپردازند. تفاوت آرا و نظریات آنها در باب اخلاق تربیتی با توجه به دیدگاههای آنها به جهان پیرامون کاملا مشهود است. در این پژوهش سعی شده است تا دیدگاه دو تن از این دانشمندان کانت و هابرماس به عنوان تاثیر گذارترین اندیشمندان که به لحاظ نظری و عملی در موضوع مذکور دو سوی یک طیف را اشغال کرده اند مورد بررسی قرار داده و تفاوتهای بنیادین آرای آنها و دیدگاههایشان به روش اسنادی و تحلیل محتوا در دو دوره زمانی و در دو نسل متفاوت در نظر گرفته شود.

خلاصه ماشینی:

"فقط وقتی عقلش مفاهیم تکلیف و قانون را پرورش داد، موجودی اخلاقی میشود" (همان ، ص ٧٣) (بهشتی، نیکویی، ١٣٨٧) ــ تشکیل شخصیت بر مبنای عمل مطابق تکلیف ، نه عامل های بیرونی (از قبیل پاداش و تنبیه ): (کانت ، ترجمه ی شکوهی، ص ٥٧) (بهشتی، نیکویی، ١٣٨٧) کانت در باب جایگاه و تاثیر پاداش وتنبیه ، سخن جالبی دارد: "اگر کودک را به خاطر شیطنتی که از او سرزده ، تنبیه کنید و به خاطر رفتار پسندیده ای که از او مشاهده شده ، پاداش دهید، تها برای پاداش گرفتن خوشرفتاری خواهد کرد؛ و وقتی که وارد زندگی شد و دریافت که خوشرفتار همیشه ماجور نیست و تبهکار همواره کیفر نمیبیند به بزرگسالی تبدیل خواهد شد که فقط به پیشرفت خویش می اندیشد و خوبی یا بدی رفتاری منوط به این است که کدام یک جلب منفعتی یا دفع مضرتی میکند" (ص ٥٦) اما دیدگاه کانت در خصوص تنبیه –با آنکه کاملا منفی و بدبینانه به نظر می رسد- مقید و مشروط به قیدها و شرط هایی است . بنابراین هر چه احساس مسوولیت ، دغدغه ، تعهد و نگرانی ما نسبت به هم دیگر به عنوان موجودات انسانی صاحب حق و واجد مسوولیت بیشتر باشد، افراد با جدیت زیادتری برای ایفای وظایف اخلاقی خود تلاش می کنند (هابرماس ، ١٩٩٣، ١٠٧) (نقیب زاده ، نوروزی، ١٣٦، ١٣٨٨) فلسفه هابرماس با تاکید بر نظریه کنش ارتباطی و با محور قراردادن مفاهیم عقلانیت ارتباطی، ارتباط بین الاذهانی، زیست جهان وفاقی واخلاق گفت و گویی در پی دست یابی به رویکردی جدیدی از تربیت اخلاقی است ."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.