Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی نسبت میان عقل و وحی در معرفت خداوند از منظر روایات اهل‌بیت (علیهم السلام) مقاله

نویسنده:

علمی-ترویجی (حوزه علمیه)/ISC (‎23 صفحه - از 62 تا 84 )

چکیده:

نسبت بین عقل و وحی و یا به تعبیر دیگر کارکردهای متقابل عقل و وحی به‌ویژه در حوزۀ معرفت خداوند از مشخصه‌ها و نتایج بحث «عقل و وحی» است. این بحث از سده­های نخستین اسلامی در قالب های مختلفی مورد توجه اندیشمندان مسلمان بوده است. در این پژوهش، ابتدا موضوع حجیت و اعتبار عقل در حوزۀ معرفت خداوند و محدودیت و نیاز آن بر اساس روایات بررسی می­شود. آن­گاه کارکردهای عقل و وحی و نسبت میان آن دو با تکیه بر معرفت خاصی که روایات اهل‌بیت (علیهم السلام) در این حوزه در اختیار می گذارند، تبیین می‌گردد.

خلاصه ماشینی:

"در این خصوص مرحوم علامه مجلسی پس از بیان اینکـه صـفاتی کـه مـا برای خداوند اثبات میکنیم ، حسب وهم و به اندازٔە فهم ماست و خداوند بالاتر از وصف ما است ، روایت قابل تأملی را ذکر میکند که به نحو دقیقی انسان را به پرهیز از ایـن نـوع معرفـت در حـوزٔە شناخت خداوند فرا می خواند: و فـی کـلام الإمـام أبـی جعفـر محمـد بـن علـی البـاقر ٧ إشـارة إلـی هـذا المعنی حیث قال : «کلما میزتموه بأوهـامکم فـی أدق معانیـه مخلـوق مصـنوع مثلکم مردود إلیکم و لعل النمل الصغار تتوهم أن لله تعالی زبانیتین فـإن ذلـک کمالها و یتوهم أن عدمها نقصان لمن لا یتصف بهما و هذا حال العقـلاء فیمـا حال عقلاء در توصیف وهمـی خداونـد همچـون حـال مورچـه ای اسـت کـه تـوهم او دربـارٔە خداوند آن است که او نیز دو شاخک دارد، چرا که نداشتن شاخک را نقصان میپندارند. لذا بر اساس روایاتی که تاکنون دربارٔە آنهـا بحـث و بررسـی شـد، میتوان برای عقل کارکردها یا وظایف زیر را در حوزٔە معرفت خداوند، در نظر گرفت : ١) پرسش گری ٧؛ ٢) فهم مراد و منظور وحی (این کارکرد عقل نسبت به کارکردهـای بعـدی مقدمـه اسـت و بـه نوعی بدیهی است )؛ ٣) سنجش ، تصدیق (شناخت صدق و کذب ) و داوری (العقل یعرف بـه الصـادق علـی اللـه فیصدقه و الکاذب علی الله فیکذبه (کلینی ، ١٤٠٧: ٢٥/١)؛ ٤) پردازش و پیوند و آموختن و استدلال (عقل پردازش میکند، می آموزد و می آموزاند؛ ماننـد آنجا که هشام به حضرت صادق ٧ عرض کرد: شـی ء أخذتـه منـک و ألفتـه (همـان : ١٧٠) و استدلال میکند؛ چونان که امام ٧ فرمود: استدلوا بعقولهم ..."

کلیدواژه ها:

روایات ، تـوحید ، عقل ، وحی ، معرفت خداوند


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

تحتاج دخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You need Sign in to view the content of the article. If you are not a member, proceed from part Membership.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.