Skip to main content
فهرست مقالات

تعارض استصحاب سببی و مسببی و کاربرد آن در حقوق موضوعه با رویکردی به نظر امام خمینی(س)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (19 صفحه - از 81 تا 99)

تعارض استصحاب سببی و مسببی به معنای تنافی میان مؤدای استصحاب سببی و مسببی است؛ که شک در یکی، مسبب از شک در دیگری است. این بحث اصولی از زمان متأخرین و به‌وسیلة شیخ طوسی اولین بار مطرح شد و بعد از ایشان سایر اصولیون به تحلیل و بررسی آن پرداختند. در اینکه استصحاب سببی بر مسببی مقدم می‌شود هیچ شکی نیست، اما اختلاف نظر بین اصولیون در باب علت و مبنای تقدم استصحاب سببی بر مسببی است. عده‌ای از علمای اصول تقدم را از باب حکومت دانسته و معتقدند استصحاب سببی بر استصحاب مسببی حاکم است و با اجرای استصحاب سببی نوبت به اجرای استصحاب مسببی نمی‌رسد. برخی دیگر تقدم را از نوع ورود می‌دانند و بعضی بر این باورند که اگر استصحاب مسببی مقدم شود دور پدید می‌آید، بنابراین جهت احتراز از دور باید استصحاب سببی بر مسببی مقدم گردد. امام خمینی معتقدند: اگر استصحاب از نوع عقلی یا عرفی باشد، استصحاب سببی بر مسببی مقدم نمی‌شود ولی اگر از نوع شرعی باشد، دلیل اجتهادی که استصحاب سببی موضوع ساز (بستر ساز) آن است بر استصحاب مسببی مقدم می‌شود.

The conflict between istishab sababi and istishab mosabebi means that doubt in one is caused by doubt in the other. This is a subject matter of the Principles of Jurisprudence. It was put forth for the first time by Sheikh Tusi and after him other experts of the Principles of Jurisprudence too discussed it. There is no doubt that istishab sababi is prior to mosabebi, but the controversy is about the reason and basis of this priority. Some of the jurisprudents maintain that istishab sababi governs istishab mosabebi and if istishab sababi is enforced, there is no room for istishab mosabebi. Others believe that the priority is based on launching, while others argue that if istishab mosabebi is given priority, a vicious circle will appear. Therefore, in order to avoid vicious circle istishab sababi should be given priority over istishab mosabebi. Imam Khomeini maintains that if istishab is of rational or normative kind, the istishab sababi would not have priority over istishab mosabebi, but if it is canonical (Shari), the inferential (ijtihadi) whose context is prepared by the istishab sababi, in this case istihab mosabebi is given priority.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.