Skip to main content
فهرست مقالات

تجربه‌ی زیسته و علم حضوری، دو رویکرد در نظام معرفتی دیلتای و ملاصدرا

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (10 صفحه - از 85 تا 94)

تجربه‌ی زیسته و علم حضوری دو مفهوم بنیادی در نظام‌های فکری دیلتای و ملاصدرا هستند. این دو متفکر با تاکید بر بی‌واسطگی و خطاناپذیری علم حضوری و تجربه‌ی زیسته، سعی کردند کل بنای معرفت بشر را بر این دو مبتنی کنند. به علاوه، هم دیلتای و هم ملاصدرا، ادراک و فهمی را که بدین شیوه حاصل می‌شود، نه پذیرش صرف واقعیات بیرونی یا عملی منفعلانه، بلکه عملی فعالانه قلمداد می‌کنند. نکته‌ی دیگر این است که دیلتای قلمرو تجربه‌ی زیسته و فهم حاصل از آن را هم حالات درونی مدرک و هم حالات درونی دیگران به علاوه‌ی ظهورات و بروزات این حالات می‌داند؛ در حالی که علم حضوری در نزد ملاصدرا گستره‌ی محدودتری دارد و فقط نفس و قوا و حالات آن را در بر می‌گیرد. اما مشکلی که هم تجربه‌ی زیسته و هم علم حضوری با آن مواجه‌اند، شخصی بودن و در نتیجه نسبی بودن آنهاست. دیلتای می‌کوشد تا با توسل فرض اثبات نشده‌ی «اشتراک انسان‌ها در آگاهی» این مشکل غلبه کند؛ در حالی که ملاصدرا سعی می‌کند با توسل به تقسیم کار میان علم حصولی و حضوری از یک سو، و آفرینش انسان بر سرشت واحد و در نتیجه داشتن ابزار معرفتی یکسان، به این مساله فائق آید.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.