Skip to main content
فهرست مقالات

تحقق مفهوم قرآنی و روایی عدل در طراحی مسکن ایرانی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (16 صفحه - از 201 تا 216)

چکیده:

قرآن کریم، عدل را از مهم­ترین موضوع­های جامعه بشری قرار داده است. عدالت و تعادل را می­توان یکی از ویژگی­های جوامعی دانست که به تولید تمدن و فرهنگ روی آورده­اند. یکی از ویژگی­های معماری مسلمانان، بهره­گیری از تعادل در کلّ بنا و اجزای آن و همچنین یافتن روش­های دستیابی به عدالت در معماری است. برای ایجاد تعامل میان فقه و زبان طرّاحی نیازمند به واکاوی و بازشناسی مفاهیم اسلامی هستیم، که به طراحی الگویی راهبردی دست یابیم. در این مقاله با رجوع به قرآن و احادیث، شاخص­های ایجاد تعادل در بنا، بر پایة عدل در معماری مسکونی، بررسی شده است. هدف اصلی مقاله تبیین شاخصه­های موثر در ایجاد تعادل در مسکن با تاکید بر مفهوم عدل براساس آیات و روایات است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش تفسیری- تاریخی است و تحلیل­های مربوط به بناها با روش استدلال منطقی صورت گرفته است. در جمع­آوری اطلاعات از اسناد و متون تاریخی، منابع کتابخانه­ای استفاده شده است. در این مقاله به منظور بررسی اصل عدالت در معماری ایرانی- اسلامی، دو مورد از خانه­های سنّتی به روش نمونه­گیری هدف­مند انتخاب شده­اند. نتایج حاصل بیان کننده این موضوع است که این اصل به عنوان یکی از مهم­ترین اصول، در تمامی ابعاد معماری خانه­های ایرانی- اسلامی تاثیر گذاشته است. این تاثیرات برگرفته از مفهوم عدل است که شامل تعادل و توازن در پلان و نما، هماهنگی واحد مسکونی با دیگر واحدها، مساله حریم خصوصی و عمومی و محرمیّت در معماری بناها در نظر گرفته شده است. بر پایه عدل، شاخص­های موثّر در شکل­گیری تعادل در معماری مسلمانان را می توان مولّفه هایی مانند تقارن، تناسب و مقیاس، سلسله مراتب، ریتم، مصالح همگن و سازه، فن ایستایی و تزیینهای طبیعی دانست.

خلاصه ماشینی:

در این مقاله با رجوع به قرآن و احادیث ، شاخص های ایجاد تعادل در بنا، بر پایۀ عدل در معماری مسکونی، بررسی شده است . در این مقاله به منظور بررسی اصل عدالت در معماری ایرانی- اسلامی، دو مورد از خانه های سنتی به روش نمونه گیری هدف مند انتخاب شده اند. مروری بر آثار معماری مسلمانان ، همچنین در ایران بیانگر این نکته است که معماران ایرانی با بکار گیری اصل عدالت و زیر شاخه ی آن در معماری، یعنی تعادل در بنا، محیطی سرشار از آرامش و قرار برای مردم به ارمغان آورده اند (بمانیان ، ١٣٩٠: ١٨). هدف اصلی این مقاله ، پاسخ به این پرسش است که ، شاخص های مؤثر در ایجاد تعادل در بنا با تأکید بر عدل براساس آموزه های اسلامی، کدامند؟ و تجلی آن در خانه های ایرانی عهد اسلامی چگونه است ؟ پاسخ به این پرسش ، به منظور استفاده از اصول به کار رفته در معماری سنتی و کاربرد آن در معماری امروز، ضروری است . در مقیاس خرد یعنی معماری عهد اسلامی نیز اصولی وجود دارد که رعایت آن نشانگر اهمیت حقوق شهروندی و رعایت عدل است ؛ مانند: رعایت ارزش و کرامت های انسانی، تناسب مطلوب بین ابعاد فضا و کالبد با ویژگیهای روانی و جسمانی انسان ، ایجاد ارتباط بین طبیعت و مصنوع انسان ، رعایت حقوق همسایگان در خرید و فروش زمین و ملک ، احترام به دیگر افراد، قاعدٔە لاضرر و لاضرار، حفظ حریم افراد، ایجاد زیبایی بصری و بسیاری مسائل دیگر.

کلیدواژه ها:

احادیث ،تعادل ،مسکن ،آیات ،عدل ،معماری مسلمانان


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.