Skip to main content
فهرست مقالات

نگاشت آینده تمدنی؛ اضلاع تمدن نوین اسلامی و راه پایدارسازی و پابرجایی آن مقاله

نویسنده:

چکیده:

تمدن هر ملت و امتی، بیش و پیش از هرچیز در فرهنگ مردمان و پیروانش ریشه دارد. تمدن اصیل اسلامی نیز تمدنی انسان‌محور و البته با رویکرد دینی و معنوی است؛ و عامل انسانی، یعنی آحاد مؤمنان به شریعت اسلام و مبانی آن، در مقایسه با عوامل مادی و طبیعی، مهم‌ترین نقش را در پیدایی، بقا و ارتقای این تمدن دارد. پس شناختِ مهم ترین ویژگی‌های شخصیتی شهروندان مدینه فاضله اسلامی، که قرآن و حدیث برای ایشان تعریف می‌کنند، به‌گونه‌ای ما را با اضلاع و ساختار جامعه و تمدن اسلامی و تفاوت‌های ماهوی آن با تمدن انسان‌محور سکولار و متکی بر سازه‌های اندیشه لیبرالیسم غرب نیز آشنا خواهد ساخت. ارزش‌های چهارگانه بینش (جهان‌بینی و باورهای الهی)، دانش (فرزانگی)، کنش (فرهنگ جهاد و تلاش) و منش (پایبندی به اخلاقیات و ارزش‌ها) اصلی‌ترین شاخصه‌های فرهنگی مسلمانان متمدن، و درنتیجه مهم‌ترین اضلاع تمدن اسلامی به‌شمار می‌رود. ارزش‌هایی که زمانی بودنشان مدینه­النبی، جامعه علوی و پنج قرن اقتدار سیاسی و علمی را به مسلمین ارزانی داشت؛ و زمانی نیز فقدان یا تضعیفشان آن شکوه و اقتدار را به ورطه اضمحلال و نابودی کشاند؛ اما اکنون احیا و تقویتشان در نهاد آحاد شهروندان جهان اسلام، پایداری، استواری و ارتقای تمدن نوین اسلامی را به‌ارمغان خواهد آورد.

خلاصه ماشینی:

تمدن اصیل اسلامی نیز تمدنی انسان‌محور و البته با رویکرد دینی و معنوی است؛ و عامل انسانی، یعنی آحاد مؤمنان به شریعت اسلام و مبانی آن، در مقایسه با عوامل مادی و طبیعی، مهم‌ترین نقش را در پیدایی، بقا و ارتقای این تمدن دارد. 1-6- پیشینه تحقیق این موضوع به‌شکل پراکنده در خلال منابع تاریخ اسلام، تاریخ تمدن، جامعه‌شناسی، تفاسیر قرآن کریم و آثار برخی از اندیشمندان مسلمان و پژوهشگران غربی آمده است؛ ولی به نقش آحاد انسانی و خصوصیات ضروری ایشان برای نقش‌آفرینی در ساختار و شاکله تمدن نوین اسلامی، به گونه مستقل و مستوفی پرداخته نشده است. تمدن اصیل اسلامی نیز تمدنی انسان‌محور با رویکرد دینی و معنوی است و عامل انسانی، یعنی آحاد مؤمنان به شریعت اسلام و مبانی آن، در مقایسه با عوامل مادی و طبیعی، مهم‌ترین نقش را در پیدایی، بقا و ارتقای این تمدن دارد. مهم‌ترین و اساسی‌ترین این باورها، که سازنده فرهنگی الهی ـ انسانی و تمدنی سامان‌دهنده به معیشت دنیا و سعادت عقبای مؤمنان است، عبارت‌اند از: 2-1-1- خداباوری و دین‌داری اندیشمندان اسلامی و مؤمنان به آموزه‌های قرآنی و همچنین «بسیاری از جامعه‌شناسان و روان‌شناسان و کلیه کسانی که در دنیای مادی خشک، بی‌روح و بی‌دین کنونی در اندیشه نجات جامعه و افراد از گرداب اضطراب و فشارهای روحی ناشی از توهم پوچ بودن زندگی افتاده‌اند، مذهب و اعتقادات دینی را بهترین راه درمان دانسته و آن را توصیه کرده‌اند و به این نقطه رسیده‌اند که دنیای غرب، که این‌همه بر محوریت علم و عقل تکیه داشت، نه‌تنها نتوانسته همای سعادت و خوشبختی واقعی را به‌ارمغان بیاورد، بلکه بر مشکلات گوناگون بشر نیز افزوده است!» (عمید زنجانی، 1376: ص95).

کلیدواژه ها:

اسلام ، جهان اسلام ، تمدن اسلامی ، تمدن نوین اسلامی


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

تحتاج دخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You need Sign in to view the content of the article. If you are not a member, proceed from part Membership.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.