Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی سیر تاریخی شکل گیری فروع جدید در فقه متقدم شیعه ؛ بررسی موردی نسبت «نشوز»با «نفقه» در باب نکاح

نویسنده:

(24 صفحه - از 99 تا 122)

چکیده:

یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ فقه شیعه، دورة پایان «فقه روایی» و آغاز «فقه تفریعی» است که تاثیر زیادی بر کلیت فقه شیعه به جا گذاشت. با شروع تفریعات جدید، فروع تازه‌ای به ابواب فقهی اضافه شدند که اصول جدیدی نیز با خود به همراه آوردند. اگرچه منشا پاره‌ای از این چارچوبهای جدید قابل تحلیل تاریخی است، اما بخش مهمی از تبعات و آثار این دوره تا به امروز ناآشکار مانده. از جمله آثار فقدان تحلیلی دقیق از شرایط این دورة جدید، ناتوانی در کشف عوامل پیدایش این فروع و عدم وجود نظامی فراگیر برای تحلیل آنهاست. یکی از مهم‌ترین مصادیق این پدیده، وضعیتی است که طی آن یک متغیر در یکی از ادوار فقه تفریعی به مباحث یک مساله، اضافه شده و بلافاصله ضمن ورود به اصل مساله، بر تمامی فروع آن تاثیر می‌گذارد و با گذر زمان، نه تنها از جمله ارکان مساله که خود یکی از اصول زیربنایی برای تخریج دیگر فروع و حتی مسائل ابواب دیگر می‌شود. در این نوشتار از طریق تحلیل اجزاء و سیر تکامل یک فرع فقهی از شکل‌گیری تا تکامل، این تحولات مورد بررسی قرار گرفته و تصویری از تبعات آن در فقه شیعه، عرضه می‌شود. این بررسی بر اساس بحث «وجوب نفقه زن بر شوهر» انجام می‌شود که با گذراندن تحولات دوره‌های مختلف، دچار پیچیدگی‌ها و تداخلاتی شده است که آن را به نمونة مناسبی برای بررسی این ضوابط نوپدید می‌نماید. با این بررسی، نقش سیر تاریخی فقه تفریعی و رویکرد اصحاب در شکل گرفتن این پیچیدگی و عوامل اصلی پیش آمدن ابهامات در چنین فروعی، روشن خواهد شد.

کلیدواژه ها:

نفقه ،نشوز ،فقه شیعه ،علامه حلی ،محقق حلی


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.