Skip to main content
فهرست مقالات

خلوتگه کاخ ابداع (8): جبر

(7 صفحه - از 585 تا 591)

کلید واژه های ماشینی : جبر ، ازلی ، جبر و اختیار ، اختیار ، ذاتی ، خدا ، فیض ، انسان فاعل مختار ، آیات عدیده ، عدالت

خلاصه ماشینی:

"همین امر یکی از نقاط اختلاف معتزلیان و اشعریان است چه معتزلیان که‌ عدالت را از صفات ثبوتیهء باریتعالی میدانند ناچار به تأویل شده و آیات مشعر بر جبر و ساری بودن مشیت حضرت حق را در جهان هستی متوجه امور کلی و خواص ذاتی‌ ماهیات ممکنه کرده‌اند،زیرا وجود تکلیف در قرآن و بالنتیجه مترتب شدن عقاب و ثواب بر اعمال بندگان مستلزم اینست که انسان فاعل مختار باشد ور نه بعقلا شایسته نیست‌ از فردی که اختیار ندارد و مقهور مشیت است انجام اعمالی را بخواهند که استعداد انجام او را از وی سلب کرده‌اند. عارف بزرگ قرن هفتم،جلال الدین محمد همین معنی را آورده است نهایت‌ بشیوهء رک و تکان دهنده خود: انبیا عامی بدندی گر نه از الطاف خود بر مس هستی آنان کیمیا میریختی این رأی که شاید امروز قدری زننده مینماید در قرنهای اول و دوم هجری که‌ هنوز در ذهن مؤمنان حضرت رسول بندهء خدا و فرستادهء او بود و مفاد آیهء شریفه «ان انا الا بشر مثلکم یوحی الی» از ذهن‌ها دور نشده بود نه تنها غریب و زننده نبود بلکه‌ بسیاری از علمای سنت برای انبیا مزایائی جز رسالت قائل نبوده حتی اصل عصمت را نیز لازمهء نبوت نمیدانستند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.