Skip to main content
فهرست مقالات

معنا شناسی حکم و تاثیر آن در فهم احکام حکومتی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (14 صفحه - از 167 تا 180)

ﻣﻮﺿﻮع ﺣﮑﻢ در ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻓﻘﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﮐﺎرﮐﺮد ﺣﺪاﮐﺜﺮی داﺷﺘﻪ اﺳﺖ، اﻣﺎ در ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ اﯾﻦ ﻣﻮﺿـﻮع از ﺣﯿﺚ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﻣﻌﻨﺎ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﮐﻤﺘﺮ واﮐﺎوی ﮔﺮدﯾﺪه و ﺑﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺣﮑﻢ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر ﺑـﻪ دو ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻣﯽ ﭘﺮدازد: اوﻻ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﻔﻬﻮم ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺣﮑﻢ و ﺧﺎﻟﺺ ﺳﺎزی ﻣﻌﻨﺎﺷﻨﺎﺳﯽ آن از ﻣﻔﺎﻫﯿﻤﯽ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻓﺘـﻮا و ﺛﺎﻧﯿﺎ ﺗﺄﺛﯿﺮ اﯾﻦ ﻧﻮع واژه ﮐﺎوی در ﻓﻬﻢ اﺣﮑﺎم ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ اﺣﮑﺎم ﺣﮑـﻮﻣﺘ ﯽ، در ﺟﻬـﺖ اﯾﺠـﺎد ﻓﺮاﯾﻨـﺪ ﭘـ ﯿﺶ ﺑﺮﻧـﺪه ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ، ﻟﺬا ﭘﺮﺳﺶ اﺻﻠﯽ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ واﮐﺎوی ﻣﻌﻨﺎﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺣﮑﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻓﻬﻢ اﺣﮑﺎم ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ و ﺗﺄﺛﯿﺮ آن در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ. ﮔﺮﭼﻪ ﺣﮑﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺧﻮد ﻣﻌﻨـ ﺎﯾﯽ ﻣﺘﻔـﺎوت ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻃﺒﻖ ﻣﺘﻌﻠﻘﺎﺗﺶ دارای ﺗﻌﺎرﯾﻔﯽ ﺧﺎص ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ؛ اﻣﺎ اﯾﻦ ﺑﺪان ﻣﻌﻨﺎ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ از ﻣﻌﻨـ ﺎی ﻟﻐـﻮ ی آن ﻋﺪول ﮔﺮدد. اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف واﺿﺢ ﺳﺎزی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺪل ﺳﺎﺧﺘﺎری، ﺑﻪ دﻧﺒﺎل رﺳـ ﯿﺪن ﺑـﻪ ﯾـﮏ ﻓﻬﻢ دﻗﯿﻖ و واﺿﺢ از ﻣﻌﻨﺎی ﺣﮑﻢ در ﺟﻬﺖ ﻓﻬﻢ اﺣﮑﺎم ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . اﯾـ ﻦ ﭘـﮋوﻫﺶ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﮐﯿﻔـ ﯽ، ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ای و ﻓﯿﺶ ﺑﺮداری اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻋﻠﻤﯽ ﺑﻪ ارزﯾﺎﺑﯽ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﺎﺧﺘﺎر واژه ﺣﮑﻢ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺗﺎ زﻣﯿﻨﻪ ﻧﮕﺮﺷﯽ ﻧﻮ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻓﻘﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ را ﻓﺮاﻫﻢ آورد. از ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ آن اﺳﺖ ﮐـﻪ ﻋـﺪم ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻌﻨﺎﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﮐﺎرﺑﺮدی از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﺣﮑﻢ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﮔﺮدد در اﺳﺘﻔﺎده از اﯾـ ﻦ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ دﭼﺎر اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﻓﺎﺣﺶ ﻣﻌﻨﺎﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺷﺪه و دﭼﺎر ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻫﺎﯾﯽ در ﺗﻌﺮﯾﻒ اﯾﻦ واژه ﮔﺮدﯾﻢ.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.