Skip to main content
فهرست مقالات

کاربرد روش‌پژوهی در مطالعات تمدن اسلامی مقاله

نویسنده:

چکیده:

ماهیت پیچیده و بین‌رشته‌ای مطالعات تمدنی» سطحی فراتر از روش‌های تخصصی علمی و رویکردهای متفاوت مطالعات تمدنی دارد. تاکید بر هر یک از این روش‌ها و رویکردها وغفلت از رویکردهای دیگر تفکر تمدنی را دچار تقلیل‌گرایی خواهد کرد. هدف این پژوهش ارائه روش‌پژوهی به عنوان یک ساختار فکری مجموعه‌نگر است که به واسطه آن رویکردها و روش‌های مختلف علمی به نحو بنیادی» راهبردی و کاربردی در حوزه مطالعات تمدنی با یکدیگر مرتبط می‌شوند. در این پژوهش تلاش شده است تا با روش تحلیلی و مدل‌سازی چگونگی کاربرد روش‌پژوهی در مطالعات تمدن اسلامی بررسی شود.

خلاصه ماشینی:

با این اوصاف، آیا نگرش تاریخی که در قالب تاریخ تمدن به توصیف جزءجزء حوادث تمدن‌ها می‌پردازد و نگرش فلسفی که در قالب نظریه‌های ذهنی و انتزاعی مطرح‌ شده و به دنبال مدینه فاضله است و نظریه‌های جامعه‌شناسی که به تعلیل پاره‌پاره پدیده‌های تاریخی و اجتماعی می‌پردازند، با نگرشی تک‌بعدی و تک‌ساحتی، توانمندی لازم را برای تجزیه و تحلیل مطالعات تمدن اسلامی، خواهند داشت؟ به‌اجمال باید اذعان داشت که تأکید بر هر یک از این ‎رویکردها و غفلت از رویکردهای دیگر و نداشتن منطقی مجموعه‌نگر، تفکر تمدنی را دچار تقلیل‌گرایی و تحویل‎گرایی می‌نماید لذا تکثر رویکردهای تمدن‌شناسی و نبود روالی منسجم در زمینه مطالعات تمدن اسلامی و نقص تحلیل‌های تک‌بعدی، ضرورت طراحی ساختاری روش‌شناختی را در حوزه مطالعات تمدن اسلامی ایجاب می‌کند. روش‎پژوهی تمدنی در سه سطح و شش شاخه طبقه‎بندی می‌شود: شاخه اول: روش‎شناسی فلسفه تمدن (سطح بنیادی) که در آن، مبانی فکری و عقیدتی و هستی‎شناسانه تمدن، از منظر سه رهیافت کثرت‎گرا، وحدت‎گرا و کثرت در عین وحدت بررسی می‌شود؛ شاخه دوم: روش‎شناسی تحلیلی (سطح کاربردی) که در قالب رویکردهای مختلف مطالعات تمدنی، به دنبال پاسخ‎گویی به پرسش‎های شش‌گانه در مسئله‎شناسی است؛ شاخه سوم: روش‎شناسی مقایسه‌ای - تطبیقی (سطح کاربردی) که از طریق مقایسه بین تمدن‌های گذشته و تمدن‌های فعلی، به دنبال نقاط افتراق و اشتراک تمدن‌ها جهت امکان‌سنجی میزان تعامل تمدن‌هاست؛ شاخه چهارم: روش‎شناسی آینده‎شناسی (سطح راهبردی) که به دنبال راهکارهای تحقق یک تمدن و مدل‎سازی برای تبدیل ارزش‌ها و بینش‌ها به برنامه‌ها و طراحی راهبردهای لازم برای گذار از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب است و همچنین به ترسیم سناریوهای احتمالیِ پیش روی تمدن‌ها می‌پردازد.

کلیدواژه ها:

روش‌شناسی ، تمدن اسلامی ، مطالعات تمدنی ، روش‌پژوهی


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

تحتاج دخول لعرض محتوى المقالة. إذا لم تكن عضوًا ، فتابع من الجزء الاشتراک.
إن كنت لا تقدر علی شراء الاشتراك عبرPayPal أو بطاقة VISA، الرجاء ارسال رقم هاتفك المحمول إلی مدير الموقع عبر credit@noormags.ir.

You need Sign in to view the content of the article. If you are not a member, proceed from part Membership.
If you fail to purchase subscription via PayPal or VISA Card, please send your mobile number to the Website Administrator via credit@noormags.ir.