Skip to main content
فهرست مقالات

سیمای ایرانیان دوره هخامنشی در نگاه یونان: نخستین تصویرسازی غرب از شرق

نویسنده:

در زمینه ذهنیت، تصور و تصویرسازی غرب از شرق از زمان ادوارد سعید تا کنون پژوهش‌هایی شده است. با این‌حال هم سعید و هم دیگر مولفان کمتر به موضوع ایران باستان و تصویر و تصور آن در ادبیات کلاسیک غرب (یونان و روم) پرداخته‌اند. این درحالی است که اگر به نظریه میم یا ژنتیک فرهنگی معتقد باشیم، به نظر می‌رسد کلیشه‌ها و الگوهای ادبی موجود در سیمای ایران و ایرانیان در ذهنیت غربی دوره‌های بعدی (روم، بیزانس، قرون وسطی و عصر جدید) به دوران باستانی ایران برگردد. از آیسخولوس (مولف نمایشنامه پارسیان) و هرودت در سده پنجم پیش از میلاد تا واپسین تاریخ‌نگار کلاسیک یونانی عصر باستان، یعنی تئوفیلاکت سیموکاتا در سده هفتم میلادی، یک هزاره فاصله است که باید آن‌ را نخستین هزاره ایران‌شناسی غربی نامید. در این میان، خاستگاه ذهنیت غربی را می‌توان در نخستین برخورد جدی دو تمدن یعنی دوره هخامنشی جست؛ جایی که مفاهیمی چون استبداد شرقی و آزادی غربی در ادبیات یونانی سکه‌زده شد. بدین ترتیب می‌توان گفت در ایران‌شناسی غربی همه راه‌ها به آتن عصر کلاسیک (سده ششم تا چهارم پ.م) ختم می‌‌شوند. بررسی عمیق‌تر نشان می‌دهد فهم یونانی از شرق و ایران کاملا اسطوره‌زده و گاه شبیه‌سازی‌شده بر پایه انگاره کلیشه‌ای و سنتی مردان نسبت به زنان بود. پس شرق و ایران زنانه و غرب و یونان مردانه تصویر شدند. این پژوهش امیدوار است به شناخت بهتر فهم یونانی از ایرانیان دوره هخامنشی کمک کند تا بستری بهتر، برای آنچه تاریخ ذهنیت گفته می‌شود، فراهم آید.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.