Skip to main content
فهرست مقالات

چیستی و روش‌شناسی دانش روان‌شناسی در قرآن

نویسنده مسئول:

نویسنده:

علمی-ترویجی (وزارت علوم)/ISC (30 صفحه - از 65 تا 94)

چکیده:

روان‌شناسی به‌عنوان یک رشته علمی یا عرصه‌ای مطالعاتی که به بررسی علمی رفتار و فرآیندهای ذهنی انسان می‌پردازد، در کانون توجه اندیشمندان مسلمان بوده و است. اگر علم اسلامی بخواهد به‌عنوان یک علم نوین، هماورد علوم انسانی معاصر مطرح گردد، لازم است آن را از منظری اسلامی مورد بحث قرار دهد. این پژوهش با هدف بررسی و تبیین چیستی و ماهیت روان‌شناسی اسلامی و ارائه روش‌های تحقیق در آن انجام شده است. برای پاسخ‌گویی به این پرسش که تفاوت روان‌شناسی اسلامی و قرآن‌بنیان با روان‌شناسی رایج چیست؛ و مبانی،‌ اهداف، موضوع و مسائل آنها چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. روش این پژوهش روش تحلیلی ـ استنتاجی است و شیوه گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای بوده است. با توجه به این‌که روان‌شناسی اسلامی مصداقی از علوم دینی است، طبعاً هر آنچه درباره علم دینی گفته شود، در خصوص روان‌شناسی اسلامی نیز گفته می‌شود؛ بنابراین روان‌شناسی اسلامی، علمی تجربیِ صرف نخواهد بود و به‌عنوان یک شاخه معرفتی جامع، بخشی از هندسه معرفتی اسلام خواهد بود. درنتیجه در بحث روش‌شناسی آن‌هم از روش تجربی صرف تعمیم پیدا می‌کند و از روش‌هایی مانند تجربه درونی و بیرونی، پیمایش میدانی و تاریخی، استدلال عقلی، تعبد نقلی نسبت به آنچه منبع معقول دارد، تحلیل محتوای متون دینی و... استفاده می‌کند. در مباحث قرآنی نیز از روش‌هایی مانند استنطاق، استخدام، نظریه‌پردازی‌های علمی و مطالعات میان‌رشته‌ای سود خواهد جست.

Psychology as a scientific branch or a field of study that deals with the scientific study of human behavior and mental processes has been and still is in the focus of Muslim thinkers. If Islamic science wants to be presented as a new science as a rival to contemporary humanities, it is necessary to discuss it from an Islamic perspective. This research has been done with the aim of examining and explaining the nature of Islamic psychology and presenting research methods in it. To answer the questions follow: What is the difference between Islamic and Quran-based psychology and current psychology; and what are the differences between their principles, goals, themes and issues? The method of this research is analytical-inferential method and the method of collecting information has been library. Given that Islamic psychology is an example of a religious science, of course, whatever is said about religious science is also said about Islamic psychology. Therefore, Islamic psychology will not be a purely empirical science and, as a comprehensive branch of knowledge, will be part of the epistemological geometry of Islam. As a result, in discussing their methodology, the general empirical method is generalized, as well as using methods such as internal and external experience, field and historical navigation, rational reasoning, narrative devotion to what is a reasonable source, content analysis of religious texts, and so on. In Qur'anic discussions, it will also benefit from methods such as interrogation, recruitment, scientific theories, and interdisciplinary studies.

کلیدواژه ها:

روش‌شناسی ، روان‌شناسی اسلامی ، روان‌شناسی ، علم دینی ، قرآن‌بنیان

Quran Based ، methodology ، psychology ، religious science ، Islamic psychology


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.