Skip to main content
فهرست مقالات

تحلیلی بر روش های فهم هنر و معماری اسلامی

نویسنده مسئول:

نویسنده:

(16 صفحه - از 37 تا 52)

چکیده:

شناخت روش‌های بررسی و فهم هنر و معماری اسلامی، چالشی مستمر است. سوال این است که برای نیل به این فهم، تا چه اندازه باید به دانش جهانی (علم و عقل) و تا چه میزان بر راهکارهای مبتنی بر آموزه‌های اسلامی (دین و وحی) اتکا کرد؟ مقالۀ حاضر، برای پاسخ‌گویی به این سوالات در بخش اول، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و مطالعۀ بنیان‌های مهم شناخت‌شناسی معاصر که عمدتا از طریق مطالعات اسنادی گردآوری‌شده است، به‌نقد و بررسی هریک از این روش‌ها در فهم فضاهای معماری به‌طور عام و فضاهای معماری اسلامی به‌طور خاص، می‌پردازد. نتایج بررسی، نشان می‌دهد که بنیان‌های شناخت ماده محور و حتی بنیان‌های معتقد به وجود‌شناسی در هنر، هرچند دستاوردهای قابل‌توجهی از فهم را به ارمغان می‌آورند اما قادر به شناسایی همه‌جانبۀ یک اثر معماری خصوصا معماری اسلامی نیستند. شیوۀ پیشنهادی این مقاله، حکمت متعالیه اسلام است زیرا جامع‌ومانع محسوب می‌شود و می‌تواند معرفتی یقینی را نسبت به درک هنر و معماری اسلامی، فراهم آورد. در بخش دوم مقاله، با استناد بر آیات و روایات، نسبت بین دین اسلام و مدرنیته بررسی و مشخص می‌شود که اگر عقل حجت دینی است و حکم دین را می‌رساند، پس محصولات عقلی به معنای وسیع آن‌، که شامل تمامی علوم در حوزه‌های مختلف می‌شود، مطالب دینی را می‌رسانند؛ نه آنکه بیگانه و متمایز از دین باشند. درنهایت، پیشنهاد شد که فهم صحیح از هنر و معماری اسلامی، درگرو تغییر اساسی در نگاه به حکمت عملی اسلام و تولید دانشی با انگاره‌های اسلامی است که بدون تعقل و وحی شناسی (ملازمۀ عقل و شرع) امکان نخواهد داشت.

Grasping potential methods for exploring Islamic art and architecture is a continuous challenge. The problem is to what extent we should rely on strate‌gies based on the world knowledge (science and in‌tellect) or the Islamic worldview and doctrine (religion and revelation)? In the first part of the pre‌sent article, mainly based on the documentary studies of the major foundations of contemporary epistemology and their theoretical approach, each of these methods and their significance and credi‌bility are reviewed and appraised. In this way, using descriptive-analytical method, various possibilities of understanding in architecture spaces in general and Islamic architectural spaces in particular are exam‌ined. The results of the survey show that the foun‌dations of materialistic recognition and even the foundational principles of artistic ontology, although yielding significant gains from understanding, are not capable of comprehensively identifying an archi‌tectural work, especially Islamic architecture. The method proposed here is the transcendental wis‌dom of Islam. From the perspective of Islamic cul‌ture, this method is due to: 1) belief in the ontology, anthropology and epistemology of the divine; 2) the freedom of the spiritual soul of man in realizing his innate talents; 3) belief in the constant type of in‌nate human needs and their direction and purpose; 4) belief in the validity and relativeness of the actual human identity (issues such as art, religion, culture, style and way of creating the work) by affirming the four sources of Islamic jurisprudence and ijtihad (Quran), tradition, consensus, wisdom; 5) using in‌teractional variety of perception tools (sensory ex‌periences, rational reasoning and mystical intuition); 6) possibility of the appearance of different epis‌temic approaches are adequate to provide certain epistemology to understand the concept of sacred art and subsequently Islamic architecture. In the se‌cond part of the article, the relation between Islam and modernity are examined. It becomes clear that the sources of conflict between science and religion go back to restriction of the domain of religion to quotes and leaving the wisdom beyond the frame‌work of religious knowledge. This article, based on verses and narratives, suggests the evidence of wis‌dom and the relation between science and religion and believe that if wisdom is a religious proof and conferring religious verdict, then rational products in the broad sense, which includes all sciences in dif‌ferent areas, will complement religious material and will not in contrary and distinct with religious ver‌dicts. Finally, it is suggested that a proper under‌standing of Islamic art and architecture would be subject to a fundamental change in the perspective of the practical wisdom of Islam and the production of knowledge based on Islamic notions. Practical Is‌lamic wisdom regulations, that is the doctrine and rules of the Shari’a in the field of belief, morality and verdicts, as well as human communication with the components of existence in the ontology of tran‌scendental Islamic philosophy (relation with God, self, society, nature and history), should be drafted based on the principles of the Islamic world. This may be used as a criterion for the study of Islamic art and architecture. Obviously, the architecture de‌rived from such knowledge that intertwine both the wisdom and the Shari’a without prejudicing and dis‌tracting through justice, will deserve to be appreci‌ated as religious and Islamic architecture.

کلیدواژه ها:

هنر و معماری اسلامی ، بنیان های شناخت شناسی ، حکمت متعالیه اسلام

Meaning perception ، Foundations of epistemology ، Social methodology of Quran


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است ورود پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.