Skip to main content
فهرست مقالات

اصطلاحات نجومی دیوان حافظ

نویسنده:

(4 صفحه - از 49 تا 52)

کلید واژه های ماشینی : اصطلاحات نجومی دیوان حافظ ، حافظ ، دیوان حافظ ، اصطلاحات نجومی ، سیر اختران در دیوان حافظ ، ارتفاع ، سیارات ، فلک ، جوزا ، خورشید

خلاصه ماشینی:

"(شرح سودی،ج 3،ص 1981) اما اگر ارتفاع را دارای ایهام و معنای دیگر آن را بهره‌ی مالکانه‌ یا مطلق بهره و برخورداری و اغتنام فرصت بشماریم،معنای بیت‌ چنین می‌شود که بهره‌ی عمر هود را از قدح درخشان هم‌چون آفتاب‌ طلب کن،زیرا اوضاع زمانه نابه‌سامان است و در حال حاضر بهترین‌ کار شادخواری و دفع اندوه و ملال است و این معنی با مطلع غزل‌ مناسب است:5 غم زمانه که هیچش کران نمی‌بینم‌ دواش جز می چون ارغوان نمی‌بینم در کتاب سیر اختران در دیوان حافظ این بیت با فعل نهی‌ «مگیر»چنین شرح شده:ای انسان برای آن‌که شادمانی خود را تیره‌ ننمایی،از قدح زندگی خود،ارتفاع آفتاب را محاسبه نکن،زیرا چنین‌ محاسبه‌یی در این زمان شاید ارزش آن را برای تو نداشته باشد که‌ بدانی کجای جهانی هستی؟چه می‌کنی؟و قبلا چه بوده‌ای و بعدا چه خواهی شد و کجا خواهی رفت. 16در کلک خیال‌انگیز به نقل قول از آقای بهاء الدین فرسیو آمده است: «حافظ با استفاده از صنعت جناس لفظی می‌فرماید:گردون نظم‌ ثریا را به نام منصور کرده است و منظور از منثور در این‌جا لفظی‌ست‌ که ستارگان سازنده‌ی ثریا دارند،یعنی تراکم عدد در(ستارگان) نسبت به محل محدود خود،چون در عین حال منثور به معنی کثرت‌ در است،به‌طور مطلق می‌فرماید:اکنو که گردون ثریا را از نظر ترتیب ستارگان به خاطر نام شاه منصور،منثور و متراکم کرده تا جناسی این‌چنین به وجود درآید،چرا من اصلی یعنی منثور را که‌ کثرت و فراوانی در در لفظ است،در نظر نگیریم و الفاظ هم‌چون در خود را با انشا و نظم و شعر به رشته‌ی تحریر نکشم تا از هر جهت‌ شعر من به نام منصور بن مظفر غازی شود؟»17 ی-غزل گفتی و در سفتی بیا و خوش بخوان حافظ که بر نظم تو افشاند فلک عقد ثریا را افشاندن عقد ثریا،یعنی گوهر افشانی و نثار در و گوهر که رسمی‌ کهن بوده در دربارها برای انعام یا صله دادن به هنرمندان و دیگران."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.