Skip to main content
فهرست مقالات

طنز حافظ - تاملی انتقادی بر مقاله ی استاد شفیعی کدکنی

نویسنده:

(3 صفحه - از 87 تا 89)

کلید واژه های ماشینی : طنز ، مقاله‌ی استاد شفیعی کدکنی ، طنز حافظ ، تصویر هنری اجتماع نقیضین ، طنز تصویر هنری اجتماع نقیضین ، تناقض ، اجتماع نقیضین ، تضاد ، اجتماع نقیضین و ضدین طنز ، پارادوکس

خلاصه ماشینی:

"استاد شفیعی شواهد خوبی از شعر حافظ آورده‌اند که شاید منطبق‌ترین آن‌ها با تعریف ایشان از طنز این بیت باشد: کرده‌ام توبه به دست صنمی باده فروش‌ که دگیر می‌نخورم بی‌رخ بزم آرایی‌ که شرح شیوا و روشنگری در توضیح‌ روابط متناقض و متضاد اجزای بیت‌ آورده‌اند. این توجه خود را نشان داده‌اند:"در این بیان‌ طنزآمیز و شگفت‌آور،چندین نوع متناقض یا تضاد به یک دیگر گره خورده است‌[و پرانتز بعدی از خود ایشان است،نه از بنده‌](و این‌ از نوع صنعت تضاد،که در کتب بدیع مورد بحث قرار گرفته است،نیست و در حقیقت‌ ربطی به آن صنعت ندارد)پس به تصریح‌ خودشان(لا اقل دو مورد)مراد تناقض و تضاد منطقی‌ست؛و دو مورد اخیر در بیت‌ سوم و چهارم از نوع تضاد یا طباق‌ بدیعی‌ست و جمع آن‌ها منطقا بی‌اشکال‌ است،چنان‌که خود حافظ هم آن‌ها را مانعه الجمع نشمرده است. حال آن‌که تناقض(دو قول/ حکم متناقض هیچ‌گونه راه حلی ندارند،جز این‌که در این مورد هم مانند بعضی‌ پارادوکس‌ها نشان دهیم آن‌چه تناقض‌ انگاشته‌ایم،تناقض نبوده و با تحلیل زبانی یا منطقی/ریاضی-حل/منحل/منتفی‌ می‌شود و اگر شبهه را قوی بگیریم حد اکثر و تا آن‌جا که منطق اجازه می‌دهد می‌توان با مسامحه(مسامحه و احتیاط از آن جهت که‌ ممکن است تناقض ادعایی در نهایت، تناقض واقعی نباشد،در پاردوکس هم که‌ اصولا ایهام تناقض وجود دارد نه تناقض‌ اصلی و اصیل،وگرنه باید هیچ یک از پارادوکس‌ها حل/منحل شود)گفت هر پاردوکسی تناقض(و غالبا تناقض‌نما)در بردارد،ولی هر تناقضی(ولو اصیل)تشکیل‌ پاردوکس نمی‌دهد."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.