Skip to main content
فهرست مقالات

مضمون آفرینی و نکته پردازی در غزل (از قرن 9 به بعد)

نویسنده:

(3 صفحه - از 45 تا 47)

کلید واژه های ماشینی : مضمون ، مضمون‌آفرینی ، شعر ، خیال ، شاعر ، نرگس ، مضمون‌آفرینی و نکته‌پردازی ، تمثیل ، نکات ، تشبیه

خلاصه ماشینی:

"همچنین به کار بردن واژه نرگس به جای چشم صورت تازه‌ای است، اما مضمون‌آفرینی نامیده نمی‌شود: چو دانست کز مرگ نتوان گریخت بسی آب خونین ز نرگس بریخت فردوسی در بیت زیر نیز شاعر چشم یار را به نرگس تشبیه می‌کند، اما مضمون می‌آفریند؛ یعنی صورت تازه‌ است اما ساده نیست، بلکه پیچیده است و با حادثه همراه است: عصای سبز به کف، زرد روی و موی سپید به دور چشم تو شد زار و ناتوان نرگس نقل از لغت‌نامه به نقل از فرهنگ آنندراج گرچه مضمون‌سازی از ویژگیهای سبک یا مکتب هندی به ویژه در غزل این دوره است، اما در ادب فارسی سابقه دارد. حسن تأثیر در غزلی به جای آنکه بگوید چشم یار چون نرگس زیباست، یا از نرگس هم زیباتر است، افسانه‌ای می‌آفریند آن هم در یک بیت: نرگس از چشم تو دم زد، در دهانش زد صبا رنج دندان درد دارد می‌خورد آب از قلم حاصل این شعر یعنی چشم تو از نرگس هم زیباتر است. اما مضمونی می‌آفریند که گرچه واقعی نیست، اما زیباست: دشمن زندگی است موی سپید روی دشمن سیاه باید کرد رستن گل از خاک امری طبیعی است اما شاعری علت گل دمیدن را چنین خیال‌انگیز بیان می‌کند: عجب نیست از خاک اگر گل شکفت که چندین گل‌اندام در خاک خفت در شعر این دوره آفرینش مضمون خیالی و شاعرانه امری بسیار رایج است و شاعران تلاش بسیاری برای آفریدن مضامین خیالی می‌کنند؛ به عبارت دیگر شعر این دوره بازتاب عواطف سرشار شاعر نیست، بلکه مضمون‌سازی‌ست؛ مضمون خیالی."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.