Skip to main content
متن و ترجمه بیش از 393,000 حدیث شیعه در پایگاه نورحدیث ...
فهرست مقالات

نقد منابع سهل شناسی (سهل بن عبدالله تستری)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (20 صفحه - از 43 تا 62)

کلیدواژه ها :

کتابشناسی ،سهل تستری ،تصوف اسلامی ،مریدان

کلید واژه های ماشینی : فو ، صوفیه ، سهل بن عبد ، کتاب ، ابو محمد سهل بن عبد ، سهل تستری ، نقل ، بن عبدالله تستری ، سراج ، آراء

سهل تستری، به حق،‌ یکی از ارکان تصوف اسلامی است که در ردیف جنید، شبلی و بایزید بسطامی تاثیر فراوان بر تفکر صوفیانه داشته و کمتر کتاب و رساله عرفانی به فارسی یا عربی دیده می شود که وامدار سهل و آرا وی نباشد. از میان معاصرین نیز برخی مستشرقین و محققان، پژوهش هایی درباره سهل و آرا وی داشته اند که معرفی و نقد آنها و منابع کهن صوفیه در باب سهل می تواند علاقمندان را به کار آید. در این جستار، منابع تحقیق در احوال و آرا سهل، مطبوع و مخطوط، اعم از فارسی، عربی و برخی منابع لاتینی بررسی شده و ‌ آرا هر نویسنده و یا میزان تاثیرپذیری هر کتاب از سهل، ارایه شده؛ رئوس عناوین این مقاله عبارتند از: 1- رسایل صوفیانه 2- تذکره ها یا طبقات رجال صوفیه 3- تواریخ و کتب جغرافی 4- تحقیقات پیرامون سهل 5- مدارک کتابشناسی 6- اصحاب سهل.

خلاصه ماشینی:

"ازجمله مسائل دیگر که قابل‌توجه‌ است به نقل از ابن جهضم که ظاهرا منقول از بهجة الاسرار اوست،مذاکره و محاجهء ابو عبد الله زبیری با سهل را بر سر ادعای«حجة اللهی»سهل نقل می‌کند،سپس در صفحهء بعد به نقل از کلام سهل پرداخته و آن را مخالف قواعد شرع می‌داند و در قسم تلبیسات ابلیس در تفاسیر صوفیه،برخی از اقوال تفسیری سهل را نکوهیده و تلویحا آنها را مصداق تفسیر به رأی می‌داند؛تفسیری که هیچ‌قرینه و شاهدی در نصوص شرعی ندارد و فقط ذوقی است،شبیه ذائقهء شعرا. ) در الفتوحات المکیه،سخت تحت‌تأثیر عقیدهء سهل،مبتنی بر تطبیق مقامات و درجات اهل بهشت با مقامات و مراتب اهل عرفان و سلوک است به همان شیوه که‌ در تفسیر آیهء شریفهء «لترکبن طبقا عن طبق» (سوره 84 آیهء 19)آمده،درجات اولیاء را به‌ همان شیوه تقسیم کرده و هریک را به درجهء حسیه و درجهء معنویه بخش نموده‌ است و معتقد است ازجمله کسانی‌که تمامی این مراحل را طی‌کرده و به ذروهء اعلای آن رسیده‌اند می‌توان به بایزید بسطامی و سهل تستری اشاره کرد(فتوحات 2 /52)در اغلب منابع صوفیه راجع به دغدغهء عرفانی سهل که به دنبال پاسخ آن راهی‌ عبادان شد و حبیب عبادانی پاسخ او را داد،سخن گفته‌اند ولی کسی از اصل‌ پرسش سهل،سخن نگفته و ابن عربی-بنابه منابع موجود-ظاهرا اولین کسی‌ است که از دغدغه سهل؛یعنی؛سجده قلب،سخن گفته و تاکنون منبع سخن او نامعلوم است و اگر از مکاشفات شخصی خود او نباشد بایستی از منبعی نقل کرده‌ باشد که فعلا بر ما پوشیده است و همچنین در فصوص الحکم نیز منقولات و اقتباساتی از سهل دارد ازجمله در فص کلمهء اسحاقیه و فص کلمهء اسماعیلیه که در باب سر ربوبیه و امتناع بطلان آن بحث مبسوطی دارد و مصحح آن،ابو العلاء عفیفی نیز در بخش تعلیقات،توضیحاتی دربارهء آن آورده."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.