Skip to main content
فهرست مقالات

اجتهاد و آزادی نظر قانونی

نویسنده:

مترجم:

(29 صفحه - از 108 تا 136)

کلید واژه های ماشینی : اجتهاد، نص، قانونگذاری، حکم، فقیه، قانونی، حکم شرعی، پیامبر، دلیل صلاحیت قانونگذاری اجتهادی فقیه، اسلامی

خلاصه ماشینی:

"ابتدا لازم است، چند و چونی درباره اصل مطلب داشته باشیم که آیا در اسلام «ناحیه خالی از نص» وجود دارد؟ به عبارت دیگر، آیا هنگام نزول شریعت و تبلیغ پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و امامان اهل‌بیت علیهماالسلام ، موضوعاتی وجود داشته‌اند که خداوند برای آنها حکم مشخصی وضع نکرده و قانونگذاری در آن، براساس مصالح مسلمانان به عهده ولی امر (حاکم اسلامی) گذاشته شده باشد؟ این مسأله، از دو دیدگاه «مصوبه»1 و «مخطئة»2 قابل بررسی است. در این قاعده، که وضع اصلی هر نصی، همان وضعی است که به دست ما رسیده، هیچ ابهام و شکی وجود ندارد؛ اما مناقشه‌ای که ما در این نظریه اصولی می‌افکنیم، این است که آیا این قاعده نسبت به جمیع نصوص شرعی وارد شده در سنت شریفه صادق است و همه نصوص را فرامی‌گیرد یا خیر؟ بنابراین، آیا تمامی نصوص سنت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ، اعم از عمومات و اطلاقات یا نصوص خاصه و مقیدات غیرعبادی، قوانین ثابتی هستند که ممکن نیست با موارد خاص خود، در شرایطی که برای جامعه و امت پیش می‌آید، در قالب عنوان ثانوی سازگاری داشته باشند؟ و حتما باید در قالب اصل اولی تشریعی باقی بمانند؟ مثلا نمونه‌هایی که از قول پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله یادآور شدیم که از فروش میوه پیش از رسیدن و خوردن گوشت مرکبهای اهلی خانگی نهی شده بود، آیا فقیه نمی‌تواند این‌گونه نصوص را در پرتو شرایط واقعی زندگی و نیازهایی که به حیات مردم و روابط اجتماعی آنان بستگی دارد، تفسیر نماید؟ بلکه باید جمود بر ظاهر نص نموده و آن را همچنان که وارد شده، بدون درنظر گرفتن واقعیات زندگی پیرامون خود، منبع استنباط قرار دهد؟ یا نه!"

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.