Skip to main content
فهرست مقالات

وجوه هرمنوتیکی رمز در فلسفه اسلامی

نویسنده:

ISC (12 صفحه - از 2 تا 13)

کلید واژه های ماشینی : رمز ، هرمنوتیک ، وجوه هرمنوتیکی رمز ، فلسفه اسلامی ، سهروردی ، تأویل ، وجه ، شهرزوری ، ملاصدرا ، رمز در فلسفه اسلامی

شاید چنین به نظر رسد که در عالم اسلام و فرهنگ و اندیشه دینی، «رمز» به عنوان یک اصطلاح، اختصاصا مربوط به قلمرو عرفان و تصوف و صرفا دارای جنبه‌های دینی و عرفانی است. اما در همان مراحل اولیه شکل‌گیری فلسفه در جهان اسلام، فلاسفه اسلامی به «رمز» توجه کردند و در سیر تکاملی خود، بنیادهای فلسفی خاصی پیدا کرد. اگر به این مبانی و بنیادها، به طور مستقل و منسجم پرداخته شود، می‌توان به یک رمزشناسی انتولوژیک با وجوه خاص هرمنوتیکی در فلسفه اسلامی دست یافت، زیرا دیدگاه‌های متفکران بزرگی چون ابن‌سینا، سهروردی، شهرزوری، خواجه نصیرالدین طوسی، میرداماد و ملاصدرا، در مجموع، تصویر جامعی از وجودشناسی و هرمنوتیک‌شناسی «رمز» به دست می‌دهد و آن را کاملا از «رمزشناسی» در هرمنوتیک مدرن، متمایز می‌کند. ما در این مقاله، تا حد امکان، در صدد تبیین مبانی فلسفی و هرمنوتیکی «رمز» در فلسفه اسلامی هستیم.

خلاصه ماشینی:

"البته امروزه هرمنوتیک، ناظر به فهم نوشتار، به طور عام و حتی وسیع‌تر از آن، ناظر به فهم آثار انسان و حتی از آن نیز گسترده‌تر، ناظر به فهم وجود است، ولی در این مقاله، مراد ما از «هرمنوتیک» همان نظریه فهم متون رمزی است، لذا در صدد تبیین ابعاد و وجوه مختلف فهم انسان از رمز، در چشم‌انداز فلسفه اسلامی هستیم، اما قبل از هر چیز بهتر است نظری بسیار گذرا به دست‌آوردهای هرمنوتیک جدید در «رمزشناسی» و «تأویل‌پژوهی» داشته باشیم. اما آنچه در اینجا قابل تأمل است، نقش هرمنوتیکی رمز است و آن این‌که رمز، به گفتار و نوشتار چنان قابلیتی می‌دهد که می‌تواند حقیقت را در سطوح مختلف و متناسب با هر مرتبه، آشکار و قابل فهم کند، زیرا متن، اعم از گفتاری یا نوشتاری، تنها با رمز، باطنی ورای ظاهر خود و اشارتی ورای عبارت خود پیدا می‌کند، از این رو، می‌نویسد: رمزت الحکماء علی اکثر الامور لینتفع العوام بظاهرها و الحکماء بباطنها. 5. آنتولوژی حقیقت و تعبیر رمزی آن چرا از دیدگاه ملاصدرا و هم چنین سایر فلاسفه اسلامی، تنها با تعابیر رمزی می‌توان «حقیقت» را تبیین کرد؟ به عبارت دیگر، چرا به «حقیقت»، تنها می‌توان اشاره کرد؟ و چرا تکلم انبیا، اولیا و حکما با مردم در مورد «حقیقت»، تنها به طریق ضرب المثل صورت می‌پذیرد؟ نکته‌ای بسیار اساسی وجود دارد که می‌تواند ما را به جواب سؤال‌های مذکور نزدیک کند و آن این‌که «رمز» در فلسفه اسلامی قبل از این‌که وصف عبارات و تعابیر باشد، وصف «حقیقت» است که با عبارات خود، اشاراتی به او داریم."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.