Skip to main content
فهرست مقالات

ارمغانهای ایران به جهان معماری گنبد

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : معماری ، چوب ، ایرانی ، گنبدهای پیش‌از اسلام خیز ، جهان معماری گنبد ، گز ، پوشش ، دهانه‌های بزرگ ، مسجد ، گنبد زیرین

خلاصه ماشینی:

"مسجد شیخ لطف‌الله طاق و گنبد و چفد (قوس) در ایران پیشینه‌ای کهن داشت و معماران روزگار باستان نمونه‌های شگفتی از آنرا در معبد زیرین چغازنبیل (که از مصالح آن برای ساختمان چغازنبیل استفاده شده) و آرامگاههای سردابی بیرون شهر دورانتاش (نزدیک هفت تپه و تپه نوشیجان و ویرانه‌های سیستان و استودانهای کومیش دامغان بدست داده‌اند (از هزاره دوم تا آغاز شاهنشاهی پارس) که دنباله آن تا روزی که معماری ملی رواج داشت ادامه یافته است (و چون طاق و چفد ایرانی تابع فلسفه برمبنای ریاضی ویژه‌ای است که پایگاهی ارجمند در معماری و فن ساختمان دارد در گفتار دیگری ازآن سخن خواهیم گفت) درمیان پدیده‌های شگفت معماری گنبد پایگاه بلندی دارد و دلائل بسیاری دردست داریم که این پدیده‌شگفت‌آور زاده نبوغ ایرانی است با توجه به دشواری پوشش دهانه‌های بزرگ با فرسب چوبین و مزاحمتی که وجود ستونهای متعدد در زمینه تالارها برای دید ایجاد میکند بخوبی به اهمیت پوشش گنبدی پی‌خواهیم برد که میتواند دهانه بزرگی را سرتاسر و دیوار به دیوار بپوشاند. گنبدهای پیش از اسلام و همچنین گنبدهائی مانند گنبد سلطانیه و شیخ لطف‌الله و گنبد خاگی جامع اصفهان دوپوش پیوسته است چنانکه گاهی دوپوسته بی‌هیچ واسطه‌ای بهم متصل میشده و گاهی هم فقط صندوقه یا کندو و شیاره‌ای میان آنها و فاصله بوده است ولی در گنبدهای گسسته گاهی دو پوسته در کلاله از از هم فاصله میگیرد (مانند گنبد جامع یزد و جامع گلپایگان و اغلب گنبدهای قرن هفتم به بعد) و گاه بر روی گریو یا گردنی استوانه مانند پوسته بیرونی با فاصله چشم‌گیری از گنبد زیرین استوار میشود (مانند گنبد آستانه مطهر حضرت رضا (ع) و گنبدهای سهل‌بن‌علی در آستانه اراک و مسجد شاه و مدرسه مادر شاه اصفهان) برای ساختمان گنبدهای گریودار از دیوارک‌هائی استفاده میکردند بنام پره که در درون گریو جای میگرفت و گاه تویزه تا طاقی تیغه‌ای روی آنها زده میشد تا بتواند پوسته نازک روئین را نگهدارد."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.