Skip to main content
متن و ترجمه بیش از 393,000 حدیث شیعه در پایگاه نورحدیث ...
فهرست مقالات

الهیات و جامعه شناسی دین (مقایسه معرفت شناختی و روش شناختی)

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (14 صفحه - از 97 تا 110)

کلیدواژه ها :

کلام ،دین ،روش ،جامعه‌شناسی ،معرفت ،الهیات ،تفسیری

کلید واژه های ماشینی : دین ، الهیات ، الهیات و جامعه‌شناسی دین ، مقایسه معرفت‌شناختی و روش‌شناختی ، جامعه‌شناسی ، کلام ، آموزه‌های دین ، روش‌شناختی ، شناخت ، معرفت‌شناختی

این مقاله در تلاش است تا به تمایز، ارتباط و تعامل میان دو دانش الهیات و جامعه‌شناسی دین از حیث معرفت‌شناختی و روش‌شناختی بپردازد. از این‌رو، ابتدا الهیات به مثابه کلام و الهیات به مثابه آموزه‌های دین از یکدیگر تفکیک و به مشخصات معرفت‌شناختی و روش‌شناختی هریک اشاره شده است. در ادامه، تعریف «جامعه‌شناسی دین»، منابع معرفتی، روش‌شناختی و مقایسه معرفت‌شناختی و روش‌شناختی الهیات و جامعه‌شناسی دین مطرح شده است. همچنین تعامل جامعه‌شناسی دین با کلام و سپس، تعامل جامعه‌شناسی دین با آموزه‌های دین در دو محور مزبور مورد مداقه قرار گرفته و صورت‌های گوناگون تعامل مطرح و بررسی شده است.

خلاصه ماشینی:

"[30] «الگوی تفسیری» مطابقت معرفت با امر واقع را ملاک کافی برای شناخت صحیح عالم انسانی قبول ندارد؛ زیرا مقایسه مکانیکی کنش و عمل با امر واقع برای بازسازی معنا و نیات کنشگران کافی نیست؛[31] زیرا هویت همه افعال انسانی، تابع جهان‌بینی اجتماعی، مفاهیم پایه، مفروضات بنیادی و نیات فاعلان هستند که بدون نفوذ به درون جهان اجتماعی فرد، فهم معنای رفتارشان ممکن نیست،[32] نتیجه تمام گفته‌های پیشین این است که الهیات با هر دو مصداقش علم درون دینی، ولی جامعه‌شناسی دین علم برون دینی است که با استفاده از روش‌های اثباتگرایانه و تفهمی به مطالعه آن می‌پردازد. ولی میان کارکرد «دفاعی کلام» به مثابه کارکرد اصلی آن و صور گوناگون جامعه‌شناسی دین، هیچ نوع ارتباط ایجابی وجود ندارد؛ زیرا کلام در دفاع دین بی‌طرف نیست و همین مطلب موجب شده است در دفاع دین در عمل به برهان تنها پایبند نماند و برای اقناع و اسکات خصم از صنایع جدل، خطابه، شعر، مغالطه و حتی گاه از سفسطه، که همه فاقد کاشفیت و حجیت عام هستند، استفاده نماید. نتیجه حاصل از مقایسه این است که بین جامعه‌شناسی دین و کلام از حیث معرفت‌شناختی هیچ تعاملی وجود ندارد؛ زیرا کلام علمی مصرفی است که منابع معرفتی خود را بسته به موضوع مورد دفاع، از علوم دیگر اتخاذ می‌کند و دارای منابع معرفتی مستقل نیست، و آراء متکلمان نیز به دلیل مشکلات روش‌شناختی نمی‌تواند منبع معرفتی برای جامعه‌شناسی دین محسوب شود."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.