Skip to main content
فهرست مقالات

تذکره مرآت الخیال

ناقد:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (12 صفحه - از 311 تا 322)

کلیدواژه ها :

تذکره ،مرآت الخیال ،شیرعلی خان لودی

کلید واژه های ماشینی : تذکره ، شعرا ، ذکر ، فارسی ، کتب تذکره شاعران نکات مهمی ، هند ، کتاب ، شعر ، تذکره‌نویسی ، زبان

بررسی کتب تذکره شاعران نکات مهمی را در حوزه زبانشناسی فارسی، تاریخ ادبی، وضعیت سیاسی و اجتماعی ادوار گذشته معلوم می‌دارد. به همین جهت تذکره شعرای مرآت‌الخیال مورد بررسی قرار گرفته و ضمن شرح حال مولف به موضوعاتی در خصوص تذکره‌نویسی اشاره شده است. از آنجایی که بخش عمده‌یی از کتاب شامل دوره ظهور و رواج سبک هندی است همچنین به علت تقارن زمانی مولف با برخی از شعرایی که از آنان نام برده شده نیز رعایت ترتیب زمانی ظهور هر یک از آنان می‌توان زمینه‌های پیدایش سبک هندی و تحول زبانی و معنوی آن را دریافت. در این مقاله سعی شده ضمن معرفی کامل تذکره مورد نظر، جستجویی نیز در باب تذکره نویسی در ایران و هندوستان شده باشد.

خلاصه ماشینی:

"در اوایل سنه هزار و هشتاد و هفت در جبال کابل شربت شهادت چشید : بگذشت آنکه خنده بلب آشنا کنم بگذشت آنکه چشم به گلزار واکنم بگذشت آنکه جا به دل من کند نشاط یا من به مجلس طرب و عیش جا کنم تبصره بر کتاب(14) مؤلف این کتاب را در سال 1102 ه تألیف نموده است چنانکه قطعه‌ای که در خاتمه آورده است بطور غیر مستقیم میرساند: این چمن زاری که مرآت‌الخیالش خوانده‌ام دارد از حسن معانی یک جهان رنگ کمال صورت تاریخ انجامش توان بی‌پرده دید گر تأمل پرده بردارد ز مرآت الخیال (مرآت‌الخیال ـ پرده = 1313ـ211= 1102 ه) مؤلف اسم مآخذ کتاب را در دیباچه یا خاتمه نیاورده است اما در ذیل شرح حال شعرا اسامی کتابهای زیر را ذکر نموده است که از آنها در تألیف این کتاب استفاده نموده است: 1ـ تذکره دولتشاه سمرقندی (در شرح حال ناصر خسرو) 2ـ نفحات الانس جامی (در شرح حال خاقانی و سعدی) 3ـ مجمل فصیحی (در شرح حال سنائی) این کتاب مشتمل است بر ذکر 130 (صد و سی) شاعر (صد و پانزده شاعر و پانزده شاعره) از متقدمین و متاخرین بترتیب تاریخی یعنی اول شعرای متقدم و بعد شعرای متاخر را ذکر نموده است. نتیجه: با توجه به پاره‌یی از خطاها در تذکره مورد نظر بر می‌آید که مؤلف امیرشیرعلی خان لودی در نگارش کتاب خود در مواردی دچار لغزش شده و همانگونه که خود اشاره کرده دوری وی از مرکز زبان یعنی ایران، و به تبع آن عدم دسترسی به منابع راستین و دقیق در خصوص شرح حال تعدادی از شعرا خصوصا آنان که فاصله زمانی زیادی با مؤلف داشته‌اند، علت این امر بوده است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.