Skip to main content
فهرست مقالات

نقش ها و کارکردهای اساطیری کوتاه در شاهنامه فردوسی

نویسنده:

ISC (22 صفحه - از 101 تا 122)

کلیدواژه ها :

اسطوره ،دیو ،اهریمن ،مرکزیت ،مزدیسنا ،کوه ،سروش ،پیکرگردانی

کلید واژه های ماشینی : کوه ، اساطیر ، ایران باستان ، کارکردهای اساطیری ، اساطیر ایران باستان ، شاهنامه‌ی فردوسی ، کارکردهای اسطوره‌ای کوه ، البرز ، اوستا ، زمین

در این پژوهش با نگاه به نقش‌ها و کارکردهای اسطوره‌ای‌ کوه به عنوان جزء کوچکی از اساطیر ایران باستان نوشته شده‌ است،در ابتدا و پیش از هر چیز برخورد توأم با قداست‌ گذشتگان خود را با این جلوه‌ی پرعظمت طبیعت خواهیم دید و سپس،به چگونگی برخورد با باورها و عقاید ایرانیان باستان در ارتباط با این مظهر طبیعت پی خواهیم برد.در این بین به‌ ریشه‌هایی دست خواهیم یافت که برخی نشانگر شگفت انگیزی‌ اسطوره‌هاست و برخی بیانگر باورها و اعتقادات ایرانیان باستان‌ است. از سویی،با بررسی تجلی این کارکردها در شاهنامه‌ی‌ فردوسی،شاهد خواهیم بود که حکیم طوس به چه میزان این‌ نقش‌ها را در نظر داشته و تا چه میزان با بخشیدن رنگ و بوی‌ اسلامی به اسطوره‌های ایران باستان آنها را دچار تحول و دگرگونی ساخته و یا برخی از این کارکردهای اساطیری را شاید به علت مغایرت با اعتقادات آیینی خود به دست فراموشی‌ سپرده است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع کتابخانه‌ای بوده و گفتار حاضر با روش تحلیلی و توصیفی ارایه گردیده است.

خلاصه ماشینی:

"فردوسی،حکیم طوس،که مطابق اعتقادات توحیدی خود تعدد خدایان را نفی‌ کرده است،از خدایان و الهگان ایران باستان یاد می‌نماید و تنها از این ایزدان، سروش که حضور توأم با تقدس او به عنوان پیکی از جانب خداوند در اندیشه‌های‌ اسلامی نیز وارد شده،مورد توجه فردوسی بوده است. نیز از دیگر سوی می‌تواند بود که«سیاماکا»در روزگاران بس دیرین، در دوران پیش از اوستا،پتیاره و دیوی ژنده و غول پیکر بوده است که در این‌ نامه‌ی مینوی در پیکر گردانی مرتبط با کوه‌های را می‌توان در تبدیل کوه ارزوره‌ به خزروان دیو مشاهده کرد: به موجب بند دوم از یشت 91،در جزو اسامی کوه‌هایی که اهورامزدا آفریده، نام ارزوره ذکر شده،اما در وندیداد که کتابی متأخر از یشتهاست،در فرگرد 91، بند 54 و 14 از این کوه به عنوان جایگاه دیوان و دروجان یاد شده است. در دوران پیش از اسلام،چنانکه از شاهنامه نیز بر می‌آید،عابدان و زاهدان‌ علاوه بر آن‌که در آتشکده‌های بزرگ که اغلب آنها بر فراز کوه‌ها بنا شده بودند، به عبادت می‌نشستند،بسیاری از آنان همچون هوم کوه نشینانی بودند که این‌ مکان پررمز و راز را برای عبادت با پروردگارشان برگزیده بودند و در این‌ عبادتگاه‌های طبیعی خود،برای پروردگار و ایزدان فدیه و قربانی نثار می‌کردند و بدین وسیله،از پروردگار خود طلب یاری می‌نمودند. فردوسی با اعتقاد به اصول توحیدی و اسلامی،تعدد خدایان را نفی کرده و رسم قربانی کردن برای خدایان و ایزدان را که در اساطیر ایران باستان از آن یاد شده،به فراموشی سپرده و حتی در بخش اسطوره‌ای شاهنامه‌ی خود نیز سخنی از این مطلب به میان نیاورده است."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.