Skip to main content
فهرست مقالات

مدیریت مناطق کلانشهری: مدیریت شهری و سکونتگاه های خودرو در منطقه کلانشهر تهران

نویسنده:

ISC (14 صفحه - از 74 تا 87)

کلید واژه های ماشینی : سکونتی ، کلان‌شهر ، سکونتگاه‌های خودرو ، اسکان ، کلان‌شهر تهران ، مسکن ، اسکان غیررسمی ، مناطق کلان‌شهری ، شهری تهران ، زمین

سکونتگاه‌های خورو1که با واژگان و معنای‌ متفاوتی چون اسکان غیررسمی‌2،حاشیه‌ نشینی‌3،سکونتگاه غیرمتعارف‌4و امثال آن‌ تعریف شده‌اند،اگرچه ریشه در شهرنشینی ناقص‌ و تحول نیافته حاصل سرمایه‌داری نفتی سال‌های‌ دههء پنجاه دارد اما در سال‌های اخیر به‌ویژه در مناطق کلانشهری ایران و به خصوص تهران به‌ شدت روبه گسترش است.این سکونتگاه‌ها به‌ عنوان پدیده‌ای جدید در نظام اسکان پیرامون‌ کلانشهرها در زمان حاضر بین 20 تا 30 درصد جمعیت و کانون‌های سکونتی پیرامون کلانشهر را تشکیل می‌دهند. آنها اگرچه نوعی راه‌حل برای اسکان کم‌ درآمدهای شهری در شرایطی تلقی می‌شوند که‌ برنامه‌ریزی شهری و بازار رسمی آنها را از معادلات‌ رسمی خود خارج کرده‌اند،اما به دلایل متعددی‌ چون رشد خودرو،بی‌برنامه و مهارناپذیر،بستر سازی آسیب‌های محیطی،کالبدی،اجتماعی و فرهنگی و نظایر اینها مشکلات و مسائل حادی را در مناطق کلانشهری موجب شده‌اند که در صورت‌ عدم‌توجه و رهاسازی آنها،بدل به مشکلات‌ پیچیده‌تری خواهند شد. آنها با مراحل مختلفی شامل تصرف،یا-حتی در تجارب ایران-تملک و تصاحب زمین،رشد سریع، انسجام کالبدی و اجتماعی و سرانجام بلوغ نسبی و توقف رشد و تکثیر در سکونتگاه‌های پیرامونی‌ مواجه‌اند و بر این اساس در هر مرحله از رشد راهبردها و راهکارهای مدیریتی خاص خود را طلب‌ می‌کنند. در این مقاله سعی شده است که ابتدا بروری بر مفهوم سکونتگاه خودرو صورت گیرد؛و پس از آن‌ فرایند شکل‌گیری و مشخصات این کانون‌های‌ سکونتی در منطقهء کلانشهری تهران بررسی شده‌ است،و در انتها به راهبردها و راهکارهای کلان‌ مدیریت و ساماندهی آنها اشاره گردیده است.

خلاصه ماشینی:

"ب)نقش،عملکرد و ویژگی‌های کلی سکونتگاه‌های خودرو در منطقه شهری تهران در مراحل شکل‌گیری‌ و گذار اگرچه مبنای نظریات بررسی شده،سکونتگاه‌های حاشیه‌ای و حاشیه‌نشینی مصادف فقر و نداری،جرم و جنایت و آسیب‌های فراوان اجتماعی و فردی،جرم‌خیری و نظایر اینها تلقی می‌شد و آنها حتی در برخی نظریات‌ رادیکال مظهر رشد لمپنیسم و طبقات فرودست معرفی شده‌اند،اما رویکرد نظری دو دهه اخیر اصولا به‌ کارکردهای مثبت و نقش درخور تأمل این سکونتگاه‌ها در اسکان کم‌درآمدها،نقطه شروع و تجربهء آغازین زندگی‌ شهری،ضربه‌گیری در مقابل صدمه‌ها و آسیب‌های احتمالی به کلانشهرها،کمک به تقسیم کار با شهر مادر و مشارکت فضایی با مادرشهر و مانند اینها توجه کرده و راهبردهای توانمندسازی و کمک به ساکنان برای ارتقای‌ وضعیت محیط مسکونی‌شان را در دستور کار قرار داده‌اند. رشد آنها پس از مراحلی و با تهیه طرح‌های رسمی شهری و شهرسازی و حاکمیت نسبی ضوابط و مقررات که کمتر هم با شرایط و ویژگی‌های زیرساختی این سکونتگاه‌ها سازگاری دارد،متوقف می‌گردد و از آن‌ پس سکونتگاه‌های اقماری آنها در جرگهء رشد سریع وارد می‌شوند و گاه حتی نوعی تقسیم کار حوزه‌ای بین این‌ مجموعه‌های سکونتی خودرو برقرار می‌شود که برخی از پژوهشگران اطلاق واژهء منطقه شهر را مجاز دانسته‌اند و بر این باورند که کانون‌های زیستی حاشیه‌ای گونه‌ای از نوشهرهایی هستند که طی روندی غیرکلاسیک کارکرد نوشهرهای کلاسیک کلانشهر توسعه یافته را برعهده گرفته‌اند!"


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.