Skip to main content
فهرست مقالات

جهان شناسی شاهنامه

نویسنده:

(16 صفحه - از 55 تا 70)

کلید واژه های ماشینی : شاهنامه ، خرد ، جهان‌شناسی ، جهان‌شناسی شاهنامه ، آفرینش ، جهان ، دیباچه ، فردوسی ، خداوند ، گوهر

خلاصه ماشینی:

"درباره پرواز کیکاوس به آسمان که به فریب دیو می‌خواست به راز ایزد و کم و چون‌ آفرینش به چشم سر آگاه گردد: چه دارد همی آفتاب از تو راز؟ که چون گردد اندر نشیب و فراز؟ چگونه‌ست ماه و شب و روز چیست؟ بر این گردش چرخ سالار کیست؟ آمده است: دل شاه از آن دیو بیراه شد روانش از اندیشه کوتاه شد گمانش جنان بد که گردان سپهر ز گیتی مر او را نموده‌ست چهر ندانست کاین چرخ را مایه نیست‌ ستاره فراوان و یزدان یکست‌ همه پیش فرمانش بیچاره‌اند که با شورش و جنگ و پتیاره‌اند جهان‌آفرین بی‌نیاز است از این‌ ز بهر تو باید سپهر و زمین داستان هاماوران،370 ببعد دو-خرد نخستین آفرینش خداوند خرد است و خواست از آن همان است که در فلسفه«عقل کلی»می‌نامند: نخست آفرینش خرد راشناس دیباچه،26 و خرد بهترین داده ایزد است: خرد بهتر از هرچه ایزدت داد دیباچه،17 به کمک خرد آدمی نیک و بد را از یکدیگر باز می‌شناسد و در نتیجه در این جهان به‌ نیکبختی و در آن جهان به رستگاری می‌رسد: خرد رهنمای و خرد دلگشای‌ خرد دست گیرد به هر دو سرای‌ از او شادمانی و زویت غمیست‌ و زویت فزونی و هم زو کمیست‌ خرد تیره و مرد روشنروان‌ نباشد همی شادمان یک زمان‌ چه گفت آن سخنگوی مرد از خرد که دانا ز گفتار او بر خورد: کسی کاو خرد را ندارد به پیش‌ دلش گردد از کرده خویش ریش‌ هشیوار دیوانه خواند ورا همان خویش بیگانه داند ورا از اویی به هر دو سرای ارجمند گسسته خرد پای دارد به بند دیباچه،18-24 همه صفات ستوده در آدمی ثمره کار بستن خرد است: خرد دارد ای پیر بسیار نام‌ رساند خرد پادشا را به کام‌ یکی مهر خوانند و دیگر وفا خرد دور شد،درد ماند و جفا زبان‌آوری راستی خواندش‌ بلند اختری زیرکی داندش‌ گهی بردبار و گهی رازدار که باشد سخن نزد او پایدار پراگنده این است نام خرد از اندازه‌ها نام او بگذرد تو چیزی مدان کز خرد برتر است‌ خرد بر همه نیکویها سر است چاپ مسکو،7/405/1757 ببعد به کمک خرد می‌توان دانش آموخت و از بسیار رازها پرده بر گرفت: توانا بود هرکه دانا بود ز دانش دل پیر برنا بود دیباچه،14 خرد جوید آگنده راز جهان‌ که چشم سر ما نبیند نهان چاپ مسکو،7/405/1763 ولی،چنان‌که در بخش پیشین رفت،خرد را به پشت این پرده راه نیست: سخن هرچه زین گوهران بگذرد نیابد بدو راه جان و خرد از این پرده برتر سخن گاه نیست‌ ز هستی مر اندیشه را راه نیست دیباچه،7 و 15 سه-[جان‌] در شاهنامه در شرح مراتب وجود خلاف دیگر مکتبهای فلسفی پس‌از وصف خرد به‌ وصف گوهران پرداخته و جای ویژه‌ای به وصف جان نداده است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت)