Skip to main content
فهرست مقالات

شعله نی ریزی و ضرورت تصحیح انتقادی خسرو و شیرین وی

نویسنده:

علمی-ترویجی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 47 تا 66)

کلیدواژه ها :

شعله نی‌ریزی ،نسخ خطی و چاپی فرهاد و شیرین شعله ،منظومه خسرو و شیرین شعله

کلید واژه های ماشینی : شعله نی‌ریزی ، منظومه ، شیرین شعله نی‌ریزی ، فرهاد ، شاعر ، شعله نی‌ریزی و ضرورت تصحیح ، فارسی ، وصال ، ادب ، مثنوی

یکی از شاعران متتبع نظامی، شعله نی‌ریزی (متوفی 1315 ه . ق) صاحب منظومه «فرهاد و شیرین» (یا خسرو و شیرین) است که در بین پژوهشگران حوزه آثار متتبعان نظامی و دوستداران ادب غنایی فارسی، نسبتا ناشناخته مانده است؛ از این رو، در این نوشتار به اختصار به بررسی زندگی و منظومه وی که دهه‌ها پیش به وسیله کتابفروشی معرفت شیراز با مقدمه زنده یاد دکتر نورانی وصال به چاپ رسیده و از لغزش‌هایی به دور نمانده است پرداخته می‌شود.

خلاصه ماشینی:

"از ابزارهای بیانی این دفترند که برای پاره‌ای، نمونه‌وار، ابیاتی نقل می‌شود: تشبیه تفضیل: اگر بیند قدش را سرو موزون قدش از رشک گردد بید مجنون (39/6) نشست آن ماه چون بر پشت گلگون ز شرم او نهان شد ماه گردون (69/2) تشبیه مرکب: به دورش از پریرویان دلبر چو گرد ماه تابان خیل اختر (33/14) استعاره: دو مرجانش شکر ریزی بنا کرد سرتنگ شکر از خنده وا کرد (36/12) سرشک از نرگس بیمار می‌ریخت عقیق سرخ بر گلنار می‌ریخت (50/9) به دست هریکی جامی ز گوهر در آب خشک کرده آتش تر (128/16) در بیت اخیر، آب خشک، استعاره از جام و آتش تر، استعاره از باده است، نظامی عینا آنها را در بیت زیر آورده است: نه می در آبگینه کان سمنبر در آب خشک می‌کرد آتش تر (281/1) مبالغه: ز عکس لاله‌ها کافتاده در آب نکردی فرق کس آب از می ناب (70/1) تشخیص: دلت نگرفت آخر ای شب تار گرفتم دوری از حال گرفتار (97/13) کنایه: ز سودای رخ شیرین مهوش مدامش نعل دل بودی در آتش (104/15) تقریظ بر خسرو و شیرین شعله نی‌ریزی یکی از سنتهای ادبی ما، نوشتن تقریظ است. » که از نظر قافیه معیوب می‌نماید بدین صورت در هیچ کدام از نسخ خطی نیامده و بجای آن بیت زیر نشسته است: صبا را بند از پا برگشادند به پشتش زین زرین برنهادند در پایان از اولیای ارجمند کتابخانه‌های مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران و ملی ملک و آستان قدس رضوی و مجلس شورای اسلامی و از آقای دکتر فرهنگ ارشاد و آقای سید احمد علوی که تصویر نسخ خطی یا چاپ سنگی خسرو و شیرین شعله نی‌ریزی را در اختیار بنده گذاشتند و از آقای محمدعلی پیشاهنگ که کپی تقریظ نوشته شده بر این اثر را برای بنده فراهم آورد، فروتنانه سپاسگزاری می‌کنم."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.