Skip to main content
فهرست مقالات

جبر و اختیار در تفسیر رازی

نویسنده:

(13 صفحه - از 299 تا 311)

کلید واژه های ماشینی : خدا، جبر، معتزله، ایمان، جبر و اختیار، قرآن، اختیار، هدایت، انسان، هدی

خلاصه ماشینی:

"این برداشت معنوی و درونی از تقوی کههمان برداشت غزالی است،به خوبی نشان می‌دهد که انسانی که هدایت و اوامر خطاب بهاوست،سرشتی نیست که بر اثر وحشت به حرکت درآید،بلکه«شخصی»است که به وسیلۀیک عمل عمیقا معنوی به ارزشهای عمده‌ای که تشکیل دهندۀ وجود و سرنوشت اوست معتقدمی‌شود و این ارزشها همان خداست و تنها خدا. دلیل رازی مبتنیبر خود قرآن است:خدا گاهی می‌فرماید که قرآن هادی انسانهاست(هدی للناس)،و گاهیمی‌گوید که هادی افراد باتقوی است(هدی للمتقین)؛و این نشان می‌دهد که«افرد با تقویتمام انسانها هستند،به طوری که افراد بی‌تقوی گویی انسان نیستند». کسی که از این شناختنخستین خدا که همان تقوی است سرپیچی می‌کند و به مخلوقات،بتها،ثروتها وفریبندگیهای جلال و مقام روی می‌آورد،سرشت و کیفیت انسانی خود را ضایع می‌کند واختیار خود ار از دست می‌دهد و دیگر نمی‌تواند اطاعت کند و از هدایت سود ببرد. درست است که آیاتی در قرآن هست که جبریان می‌توانند از آنها برای تأیید دلایل خوداستفاده کنند،ولی دلیل غیر قابل انکار را تنها می‌توان در وجود خود قرآن جستجو کرد نه دراین یا آن آیۀ آن. در نظر او این سر در ما یک اسا رمزآمیزتری دارد،و آن این استکه از یک سو،هر گاه به فطرت سلیم و عقل اولی که در ماست مراجعه می‌کنیم،می‌فهمیم کهنمی‌توانیم با ترجیح بال مرجح محض علم کنیم و احتیاج به علت موجبه داریم که به نوبۀخود نمی‌تواند در بی‌تفاوتی کامل ظاهر شود،به طوری که لازم است خدا دخالت کند؛اما ازسوی دیگر با بداهت کامل درونی،متوجه فرق بین حرکت اختیاری و حرکت غیر اختیاری،وفرق میان خیر یک عمل ستوده و شر یک عمل نکوهیده و بالأخره فرق بین امر و نهیمی‌شویم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.