Skip to main content
فهرست مقالات

نظریه های تفسیر متون و مؤلف محوری مفسران مسلمان

نویسنده:

(42 صفحه - از 59 تا 100)

نظریه‌های گوناگون تفسیر متون، یا مبتنی بر رویکرد مولف‌محوری است که وظیفة مفسر را کشف نیت مولف می‌دانند یا متن محورند و شناخت عناصر درونی و ساختار متن را برای دستیابی به معنای آن کافی می‌شمارند و یا مفسر محورند و مفسر را در جایگاهی فراتر از فهم‌کننده می‌نشانند و وی را در ساخت معنی دخیل می‌دانند. پرسش اصلی این نوشتار آن است که نظریة تفسیری مفسران مسلمان با توجه به تعدد روش‌ها و گرایش‌های تفسیری آنان، ذیل کدامیک از این رویکردهای مذکور قرار می‌گیرد؟ در این مقاله با مراجعه به سخنان مفسران در مقدمات و متون تفاسیرشان و نیز برخی از مباحث دانش اصول و به مقتضای ادلة اثبات ضرورت وحی با لحاظ شاخصه‌های ویژه‌ای، مولف‌محوری مفسران مسلمان معرفی و اثبات شده است. مهم‌ترین شاخصه‌های مولف‌محوری مفسران مسلمان عبارت‌اند از: اهتمام به مراد خداوند، اذعان به ارتباط قرآن و خدا، و در نظر گرفتن ویژگی‌های خداوند در تفسیر.

خلاصه ماشینی:

"مؤلف این کتاب معانی باطنی ذکر شده برای آیات در روایات معصومان علیم السلام را همچون معانی ظاهری،مرادهای خداوند معرفی کرده است34که از آن به روشنی اهتمام به مراد خدای متعال در تفسیر استفاده می‌شود. مفسران مسلمان،به رغم گرایش‌های گوناگون در تفسیر،به ویژگی‌های خدای متعال اعتنا کرده‌اند و این نشانه،در تفاسیرشان از قرآن کریم نمود یافته که بیانگر مؤلف‌محوری ایشان در تفسیر قرآن است: تفاسیر عرفانی:میبدی کلام معتزله را دربارۀ استقلال بندگان در کارهایشان به اینکه در این صورت«در ایاک نستعین هیچ فایده و حکمت ظاهر نگشتی»78نفی کرده و در مورد قرآن شریف به این قاعدۀ کلی استناد می‌کند که«کلام خدای حکیم-جل جلاله -از این‌که از فایده‌ای جدید و حکمتی نیکو خالی باشد،منزه است». کلام ابن تیمیه در اتفاق مفسران مسلمان بر مؤلف‌محوری ابن تیمیه دربارۀ تاریخچه این بحث که آیا در قرآن آیاتی وجود دارد که برای غیر خدا قابل فهم نباشد،معتقد است که اساسا در میان پیشینیان چنین بحثی مطرح نبوده،بلکه «متأخران از طوائف اسلامی به سبب سخن گفتن در آیات مربوط به صفات خدای سبحان و آیات مربوط به قدر و غیر اینها،بحث را وضع کرده و آن را این‌گونه طرح کرده‌اند که آیا ممکن است قرآن مشتمل بر آیاتی باشد که معنایش دانسته نمی‌شود؟»83 این تیمیه پس از بیان و ارزیابی دیدگاه‌های مختلف در این زمینه،می‌نویسد:و یکی از متأخران این بحث را با صورتی شنیع طرح کرده و گفته است:ممکن نیست خداوند سخنی بگوید و از آن هیچ معنایی را اراده نکند و این برخلاف دیدگاه حشویه است [که ممکن دانسته‌اند خدای متعال سخنی بگوید ولی از آن هیچ معنایی را اراده نکرده باشد]»."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.