Skip to main content
فهرست مقالات

تأملاتی در میزان کارایی روش تفسیر قرآن به قرآن

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 13 تا 32)

کلیدواژه ها :

روایات تفسیری ،تفسیر قرآن به قرآن ،روش¬های تفسیری ،علامه¬ طباطبایی ،تفسیرالمیزان

کلید واژه های ماشینی : روش تفسیر قرآن به قرآن ، قرآن ، قرآن کریم ، تفسیر ، تفسیر قرآن کریم ، روایات ، آیات قرآن کریم ، مفهوم بودن آیات قرآن کریم ، میزان کارایی روش تفسیر قرآن ، مفسر

تفسیر قرآن به قرآن به عنوان یکی از کارآمدترین روش های تفسیری در قرن حاضر مطرح شده است. علامه طباطبایی در تبیین مبانی این روش کوشید و بر اساس آن در یک دوره کامل، قرآن کریم را تفسیر کرد. مقاله حاضر درصدد ارزیابی کارآمدی این روش در آشکار ساختن مفاهیم قرآن است و می کوشد نشان دهد که چه کاستی و ضعفی، به لحاظ روشی، بر آن وارد است و چگونه می توان آن را تکمیل کرد. این مقاله، پس از طرح مبانی و ادله این روش، و نقد و بررسی جایگاه روایات تفسیری در این روش تفسیری به تبیین نقش روایات معتبر در فهم و تفسیر قرآن کریم پرداخته است.

خلاصه ماشینی:

"صاحب المیزان دربارهء حجیت خبر واحد می‌نویسد:خبر واحد حجت نیست مگر این که همراه با قرائن مفید علم باشد،یعنی اطمینان شخصی کاملا حاصل شود،خواه‌ روایات مربوط به اصول دین باشد یا تاریخ،فضائل یا موضوعات دیگر،اما در فقه، اطمینان نوعی در حجیت روایت کافی است و این مطالب در صورتی است که روایت‌ با قرآن مخالفتی نداشته باشد(نک:همان،8/141)و در توضیح این مطلب که روایت‌ حجیت شرعی از اعتبارات عقلی است،زیرا از اثر شرعی در مورد خاص خود پیروی‌ می‌کند و قابل جعل و اعتبار است،ولی در قضایای تاریخی و مسائل اعتقادی،اعتبار و حجیت معنی ندارد،زیرا اثر شرع به دنبال نداشته و حکم شارع در این موارد به‌ علم بودن آنچه علم نیست و واداشتن مردم به پیروی از آن،معقول و منطقی نیست‌ موضوعات خارجی اگر چه امکان دارد در آن اثر شرعی محقق شود،ولی آثار آن‌ جزئی است و قرار داد شرعی جز در کلیات راه ندارد(نک:همان،10/351). لکن، اگر اطمینان به صدور آنها حاصل نشود،می‌توان از این روایات در تأیید گمانی که به‌ مراد آیات از قراین دیگر حاصل شده بهره گرفت و تنها بدترین نوع خبر واحد فاقد اعتبار،یعنی اخبار ساختگی و موضوع به هیچ روی در علم تفسیر قابل استناد نیست‌ نتیجه این حقیقت را نمی‌توان انکار کرد که روش تفسیر قرآن به قرآن به عنوان اولین مرحله‌ در راه فهم و کشف مقاصد آیات،روشی مناسب و شایسته است،اما در عین حال این مطلب را نیز نباید از نظر دور داشت که پیروی از این روش به منظور تفسیر مجموع آیات قرآن کریم و فهم همهء مراتب باطنی معارف آنها کارایی ندارد و مراجعه‌ به منابع دیگر تفسیر و در رأس آنها روایات معتبر تفسیری اجتناب‌ناپذیر است."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.