Skip to main content
فهرست مقالات

از کلمات و کلام محمود پسیخانی در کتاب میزان

نویسنده:

ISC (9 صفحه - از 87 تا 95)

کلید واژه های ماشینی : محمود پسیخانی، کلمات و کلام محمود پسیخانی، کلام محمود پسیخانی در کتاب، کتاب، میزان مهم‌ترین کتاب محمود پسیخانی، ترین کتاب محمود پسیخانی، ایران، میزان مهم ترین کتاب محمود، کاربرد، دستوری

محمود پسیخانی (وفات:831)، نقطوی حکیم و عارف و دین آور ایرانی، از جمله شخصیت های کمتر شناخته شده است که آثارش، هم به لحاظ بررسی سیر تفکر در ایران و هم به لحاظ تاریخ اجتماعی و هم به لحاظ زبان و ادبیات، باید بررسی شود. از صدها اثر بلند و کوتاه وی (شامل «رسالات» یا نامه ها) در حال حاضر فقط چهار اثر موجود است که دو رساله بی نام را دکتر صادق کیا درکتاب پسیخانیان (مجموعه ایران کوده، 1331 ش) تلخیص و نقل و به بعضی تازه های زبانی و نکات دستوری آن اشاره کرده اند. دو کتاب بسیار مهم محمود پسیخانی یعنی مفاتیح الغیوب و میزان را این جانب در مقالاتی که طی سالهای 1366 به بعد در مجلات تحقیقات اسلامی و معارف و آینه میراث و آشنا به طبع رسیده از لحاظ فکری و عقیدتی مورد بحث قرار داده ام. در این گفتار، به تناسب مورد و محل، کوشش می شود کلمات و عباراتی از کتاب میزان که از جهت سبک شناسی و دستور و لغت، خصوصیت و اهمیتی دارد از لحاظ خوانندگان باریک بین بگذرد و توجه متخصصان را به مطالعه فنی و دقیق این کتاب جلب کند. میزان مهم ترین کتاب محمود پسیخانی، بنیانگذار آیین نقطوی است. تاریخ تالیف آن 821 هجری است؛ ولی این اثر، از جهت واژگان و عبارات، کهنه تر از قرن هشتم به نظر می آید چرا که در محدوده شمال ایران (گیلان و طبرستان و سواحل ارس)، که مرکز تبلیغ و رفت و آمد محمود بوده است، نگارش یافته و، چون یک متن فرقه ای است، محفوظ و از دخل و تصرف مصون مانده است...

خلاصه ماشینی:

"محمود پسیخانی (وفات: 831)، نقطوی حکیم و عارف و دین‌آور ایرانی، از جمله شخصیت‌های کمتر شناخته شده است که آثارش، هم به لحاظ بررسی سیر تفکر در ایران و هم به لحاظ تاریخ اجتماعی و هم به لحاظ زبان و ادبیات، باید بررسی شود. تاریخ تألیف آن 821 هجری است؛ ولی این اثر، از جهت واژگان و عبارات، کهنه‌تر از قرن هشتم به نظر می‌آید چرا که در محدوده شمال ایران (گیلان و طبرستان و سواحل ارس)، که مرکز تبلیغ و رفت و آمد محمود بوده است، نگارش یافته و، چون یک متن فرقه‌ای است، محفوظ و از دخل و تصرف مصون مانده است. گاه غلط‌های عجیب دارد مثلا «منشی» را به صورت «من‌شیی» نوشته و این شاید از آن‌جاست که خود محمود پسیخانی تأکید کرده که چیزی را تصحیح نکنید و فی المثل اگر «نواحی» (جمع ناحیه) را «نواهی» نوشته است به همین صورت بنویسند. [ ص18 ] بلگ (= برگ) [ ص167 ] ، بلگه (= برگه) [ ص158 ] 2) اصطلاحات حروفیه نقطه ناطق [ ص59 ] لاهو [ ص66 ] از عترت نقطه آمدم [ ص91 ] امیر صده (= مجدد رأس مائه) [ ص112 ] نفس لاغیر و شخص لاغیب و صورت لاریب [ ص7، 106 ] 3) فواید دستوری و کاربردهای دستوری مهجور کاربرد صیغه غایب برای مخاطب بر شما که جملگی شکستگی ایشان درست کنند (= درست کنید)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.