Skip to main content
فهرست مقالات

عرفان پیر هرات

نویسنده:

ISC (30 صفحه - از 11 تا 40)

کلید واژه های ماشینی : خواجه عبد الله ، پیر ، عرفانی ، حدیث ، طریقت ، سالک ، حق ، عرفان پیر هرات ، بقا ، سلوک

خلاصه ماشینی:

"لکن بر روی هم خواجه در این‌باره نظری شبیه به اراء اهل تشیع دارد و به اصل‌ «امر بین الامرین»و«الایمان بین الجبر و الاختیار»معتقد است،چنانکه در یکجا گوید:«جبر بند است و قدر ویران،میان این دو آهسته می‌ران»، و در رسالهء کنز السالکین او بابی آمده است در بیان قضا و قدر،که آهسته می‌ران»، از اجبار آدمی در کارها و تقدیر ازلی در امور جهان سخن می‌رود،و این نظر با قطعه‌ای که چند بیت آن نقل می‌شود تحکیم و تایید می‌گردد: هر تنی را رنگ و بوئی داده سلطان ازل‌ هر سری را سرنوشتی کرده دیوان ازل‌ هر وجودی در حقیقت مظهر سری شده‌ تا شود پیدا ز سرش علم پنهان ازل‌ اختیار ما چه سنجد پیش تقدیر جمله را چون گوی گردان کرده چوگان ازل ولی پس از این قطعه ناگهان طرح سخن دگرگون می‌شود و موضوع اختیار آدمی و حکمت ثواب و عقاب بشیوه معتزله در میان می‌آید: «یا عبد الله،آدمی فاعل مختار است،و طاعت در کار است. دوستی حق است، و دیگر وسواس است،»23 دربارهء سماع نیز خواجه،گرچه سخنی که صریحا دال بر انکار باشد نگفته،و در«صد میدان»و«منازل السائرین»سماع را یکی از مقامات و منازل‌ سلوک به‌شمار آورده و در طبقات الصوفیه آن را مقامی شایسته داده است،لکن‌ خود در زندگانی خویش از استغراق در حالات جذبه و بی خودی اجتناب داشته، و ظاهرا بحکم آنچه دربارهء او می‌دانیم،جز یکبار در جوانی،در روزهائی که‌ به نباذان رفته بود24،گرد سماع و دست افشانی نگشته است،چنانکه پیر و مراد او،ابو الحسن خرقانی نیز اهل سماع نبود و تنها یکبار برای نگهداشت‌ خاطر ابو سعید ابی الخیر به رقص برخاسته بود."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.