Skip to main content
فهرست مقالات

مردم شناسی قالیچه های گل برجسته دره جوزان ملایر

نویسنده:

ISC (34 صفحه - از 65 تا 98)

کلید واژه های ماشینی : قالی ، قالیچه‌های ، ملایر ، قالیچه‌های گل برجسته دره جوزان ، گل برجسته دره جوزان ملایر ، بافت ، فرش ، ایران ، کاشان ، درخت

مقاله حاضر نتیجه کاری میدانی و اکتشافی در حدود دو دهه پیش است، که با پژوهش کتاب خانه ای آمیخته و پرورده شده است. در قسمت نخست نوشته، کوشیده ایم تا نو بودن بافت این نوع قالی در ایران را مورد بررسی قرار دهیم. با وجود محدودیت بسیار در منابع، به مدارک و اسنادی دست یافتیم که نشان می دهد، حداقل، بافت این نوع قالی از زمان سلجوقیان رواج داشته و اوج آن در عصر صفوی بوده است. و دنباله آن، چه به صورت قالیچه یا به صورت تابلو فرش، و تابلو فرش خط برجسته و غیره، در ملایر و قم و کاشان و اصفهان و به ویژه در تبریز تا به امروز ادامه یافته است. برجسته بافی گل و باغ و ریحان در قالیچه های گل برجسته و وفور این نقوش در صنایع و هنرهای مختلف ایرانی نویسنده را به ردیابی تاریخی و ریشه یابی فرهنگی و سبب جویی انی گل خواهی و گل سازی و گل افشانی واداشته است. همچنین پس از معرفی قالیچه های نقش (گل) برجسته دره جوزان شیوه بافت، انواع رنگ ها و نام نقش ها و اندازه ها، و ذکردلایل فنی و تاریخی گزینش این نقش ها در این نوع قالیچه، سعی کرده ایم معانی و رازو رمزهای تاریخی و سرچشمه های فرهنگی آن ها را بکاویم. گفتنی است نگارنده در این نوشته، افزون بر معرفی قالیچه های نقش برجسته دره جوزان، به مناسبت از برخی مراکز بافت و برخی کارهای مشاهده شده و در دو دهه گذشته نیز اشاراتی کرده است، به امید آن که تحقیات بیشتری درباره قالیچه های گل برجسته و تابلو فرش های نقش برجسته ایران به کمک موزه فرش ایران و سازمان ها و وزارت خانه های مربوط به آن به انجام رسد.

خلاصه ماشینی:

"بافت این نوع قالی در ایران را مورد بررسی قرار دهیم. گفتنی است نگارنده در این نوشته،افزون بر معرفی قالیچه‌های نقش برجستهء درهء جوزان،به‌ این نوع قالی آن‌قدر کم بوده است که غالبا پنداشته می‌شود که برخی نمونه‌های موجود در بازار سلجوقیان بازمی‌گردد و بعید است که در هزار سال پیش نیز بافت این فرش خلق الساعه اتفاق‌ در همین نوشته به پارچه‌هایی با گل‌های برجسته در دورهء صفویه نیز اشاره شده است. گفتنی است که اگرچه تشکیل نمایشگاه قالی‌های نقش برجسته موزهء فرش در 1362 کار ایران که توسط پرویز تناولی معرفی شده است،چهار مورد مربوط به این شخصیت بوده است. در فرهنگ جغرافیایی ایران دربارهء قالی‌بافی در روستاهای ملایر آمده است: است کسی با همسرش سیزده سال در همدان زندگی کرده باشد و این نوع قالیچه را ندیده باشد. در فرهنگ جغرافیایی ایران مربوط به سال پیش دربارهء آبادی‌های زیر چنین آمده است: ساسانیان و حتی پس از اسلام نیز در نقش و طرح پارچه‌های بافت ایران فراوان دیده می‌شود. «تنگ»(گلدان)در این قالیچه‌ها است،که البته همین نقش نیز بیش از چند قرن در قالی‌بافی ایران‌ نقش برجسته از این جهت است که طرح‌های به‌هم پیوسته و در عین حال واقع‌گرایانه برای این‌ این مورد شباهت یک تخته قالیچهء نقش‌برجستهء موزهء فرش ایران بافته شده در کاشان مربوط به‌ است که درخت انگور خود را در قالی‌های این ناحیه بنمایاند. گاهی برخیزند،فقط برای این است که به دست خود میوه از درخت چیده بخورند،زیرا این کار به‌ در این نوع قالی حاشیه نه حصاری است و نه نردبانی،بلکه دروازه‌ای که باید از آن گذشت؛"

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.