Skip to main content
متن و ترجمه بیش از 393,000 حدیث شیعه در پایگاه نورحدیث ...
فهرست مقالات

رساله «التبصر بالتجاره» جاحظ و واژه های فارسی آن

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (20 صفحه - از 159 تا 178)

کلیدواژه ها :

معربات ،فارسی در عربی ،بازرگانی در دوره اسلامی

کلید واژه های ماشینی : فارسی ، عربی ، معرب ، جاحظ ، کلمه ، مروارید ، وزن ، پوست ، انبوهی کلمه فارسی معرب ، پارچه

طی قرنهای دوم و سوم و چهارم ، انبوهی از عوامل فرهنگی ـ اجتماعی ـ علمی ایرانی به جهان اسلام راه یافت . این عوامل ، علاوه بر آنکه در تفکر مسلمانان و زمینه‌های اجتماعی و هنری‌شان اثر می‌گذاشت ، گاه نامهای فارسی خود را به دوش کشیده تقدیم زبان عربی می‌کرد . در این باب ، رساله تبصر جاحظ سندی پربهاست که هم نحوه برداشت مسلمانان را از امر بازرگانی آشکار می‌سازد و هم انبوهی کلمه فارسی معرب در بردارد .

خلاصه ماشینی:

"ما ، تنها در شعر جاهلی ، حدود 100 کلمه فارسی یافته‌ایـــــــــــم ( آذرنوش ، راههای نفوذ فارسی در فرهنگ و شعر جاهلی عرب ) ؛ اما تردید نیست که در میان اعراب ، خاصه آن قبائلی که در همسایگی ایران می‌زیستند ( بخصوص شهر حیره ) کلمات‌بیشتری رائج بوده است که دانشمندان عصر اسلامی به برخی از آنها اشاره کرده‌اند . از قرن 4 ق به بعد نیز این حال ، به دست شاهان و امیران ایرانی و سپس ترکان ، به جریان کند خود ادامه داد ؛ برعکس ، زبان فارسی که در قرن 4 و آغاز 5 ق بسیار محتاط و بردبار بود ، از آن پس ناگهان درها را به روی کلمات عربی بازکرد تا سرانجام ، حــــدود 5 قرن بعد از آن ، کار را بر خود تباه گردانید . برای آنکه استفاده از ترجمه این رساله برای خوانندگان آسان باشد ، ما واژه‌های فارسی را نخست به همان شکل معرب که در متن آمده با حروف ایرانیک عرضه کرده‌ایم و آنگاه از مجموعه این کلمات واژه‌نامه‌ای تدارک دیده‌ایم که برحسب حروف الفبا در پایان مقاله نقل می‌کنیم . نیکوترین بزیون ، بزیون مسکی ریزبافت است ، سپس بزیون راه راه ، بزیون با نقش‌های فلس‌وار ، بزیون ساذج ، بزیون با نقش چشمان حیوان ( = المعین ) ، آنگاه بزیون خالدار ، و دستار زنانه مسکی اگر ریزبافت و خالص باشد ، بهای آن گاه به پنجاه دینار رسد . یاسمین : این کلمه که در شعر جاهلی بکار رفته ، در سریانی هم به صورت yasma ،yasmin آمده است و بیشتر لغت‌شناسان معتقدند که زبان عربی آنرا از فارسی وامگرفته است ."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.