Skip to main content
فهرست مقالات

حاشیه نشینی چالشی فراروی توسعه پایدار شهری (با تأکید بر شهر همدان)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (22 صفحه - از 213 تا 234)

کلیدواژه ها :

مهاجرت ،توسعه پایدار ،شهرنشینی ،حاشیه‌نشینی ،مسائل اجتماعی

کلید واژه های ماشینی : شهری ، حاشیه‌نشینی ، شهر همدان ، توسعه ، محله ، فراروی توسعه پایدار شهری ، اجتماعی ، مناطق حاشیه شهر همدان ، اسکان غیررسمی ، اسکان غیررسمی شهر همدان

طرح مسئله: جهان به‌سرعت در حال گسترش زندگی شهری است. سرعت رشد شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه بیشتر از کشورهای توسعه‌ یافته است. در ایران نیز شهرنشینی با روندی سریع و شتابان همراه بوده و این رشد شتابان، مسائل و معضلات بسیاری برای شهرهای ایران به‌دنبال داشته است. در این میان، حاشیه‌نشینی به‌عنوان آیینه تمام نمای مسائل شهری، جایگاه و اهمیت خاصی در تحقیقات اجتماعی دارد. روش: این مقاله، به بررسی حاشیه‌نشینی به‌عنوان چالشی فراروی توسعه پایدار شهری پرداخته و در این ارتباط علل، مکانیسم و پیآمدهای حاشیه‌نشینی در شهر همدان با استفاده از رویکردهای کمی و کیفی مورد کندوکاو و بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق با استفاده از تکنیکهای مصاحبه و مشاهده و پرسشنامه محقق ساخته در مناطق حاشیه شهر همدان داده‌های مورد نیاز جمع‌آوری گردیده است. یافته‌ها و نتایج: براساس یافته‌های این مطالعه بخش عمده اسکان غیررسمی شهر همدان ناشی از مهاجرتهای روستا ـ شهری است. حاشیه‌نشینان از شهر و محله‌ زندگی خود رضایت بالایی ندارند و از احساس تعلق شهروندی پایینی برخوردار هستند. بهبود زیرساختهای فیزیکی شهر یا محله مهم‌ترین اولویت آنان برای بهبود وضعیتشان محسوب می‌گردد.

خلاصه ماشینی:

"بنابراین شهر و شهرنشینی در ایران با بروز و ظهور مشکلاتی چون بی‌مسکنی و بدمسکنی؛ معضل حاشیه‌نشینی و رشد زاغه‌ها و سکونتگاههای غیررسمی؛ چالشهای زیست‌محیطی؛ عدم دسترسی به آب آشامیدنی سالم و بهداشتی؛ معضل دفع زباله و عدم بازیافت آن؛ مشکلات ترافیکی و آمد و شد؛ گسترش آسیبها و انحرافات اجتماعی؛ گسترش آسیبهای روانی و شخصیتی؛ مشکل توزیع عادلانه‌تر امکانات و خدمات شهری مورد نیاز شهروندان؛ مسئله تأمین کار و درآمد برای همه آحاد شهروندان؛ انواع نارضایتیهای جمعی و ظهور پدیدة وندالیسم و احساس عدم تعلق و بیگانگی با شهر همراه بوده است (نقدی، 2:1382). حاشیه‌نشینان در نظام اجتماعی شهر به‌طور کامل ادغام نشده‌اند و از این‌رو، به‌عنوان شهروندان رسمی در جامعه پذیرفته نمی‌شوند؛ یا لااقل خود چنین احساسی دارند، همین گسست از جامعه شهری و عدم تعلق شهروندی همراه با سایر ویژگیهای حاشیه‌نشینی همچون پایین بودن سطح سواد و مهارتهای شغلی، مانع مشارکت توسعه‌ای مردم این مناطق می‌شود. در برخورد با این پدیده همانند سایر پدیده‌های اجتماعی باید از یکجانبه‌نگری پرهیز کرده بر تلاش جدی به قصد چاره‌اندیشی علمی و درک مسائل اجتماعی آن اهتمام ورزید و به نکات زیر توجه کرد: · در ایران، برخلاف شهرهای غربی، حاشیه‌نشینان معمولا در مناطق پیرامونی و فقیرنشین شهر استقرار می‌یابند و عاملی برای توسعه فرهنگ فقر می‌شوند؛ یعنی علاوه بر فاصله اجتماعی، اغلب فاصله فیزیکی نیز وجود دارد."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.